Goldman Sachs ekonomistlerinin yeni araştırmasına göre yapay zeka (AI), son bir yılda ABD’nin aylık istihdam artışını yaklaşık 16.000 kişi azalttı ve işsizlik oranını %0,1 puan artırdı.
Analizde AI tarafından tamamen değiştirilebilecek işler ile insan çalışanları destekleyen roller birbirinden ayrılıyor. Bu ayrım, yüzeyde görünen rakamlardan çok daha dengesiz bir iş gücü piyasası olduğunu ortaya koyuyor.
AI Hangi Meslekleri Değiştiriyor?
Goldman Sachs ekonomisti Elsie Peng’in araştırması, iş kaybı riskini gösteren bir puanı IMF tamamlayıcılık endeksiyle birleştiriyor. Bu sayede AI’nın doğrudan insan yerine geçtiği roller tam anlamıyla ortaya konuyor.
Peng’in bulgularına göre telefon operatörleri, sigorta talepleri memurları ve alacak tahsildarları en yüksek risk grubunda. Hemen ardından müşteri hizmetleri temsilcileri ve veri giriş personeli geliyor. Bu mesleklerde faaliyet gösteren şirketlerde hem operasyonel maliyetlerde hem de iş ilanlarında geçen yıldan bu yana ciddi bir azalma var.
Ancak maliyetler herkese eşit yansımıyor. Araştırmaya göre istihdamdaki daralma özellikle daha genç ve deneyimsiz çalışanları vuruyor. Bir zamanlar beyaz yakalı kariyerin ilk basamağı olan işlerde AI sistemleriyle doğrudan rekabet etmek zorundalar. Son dönemde profesyonel hizmetlerde giriş seviyesi işe alımlar keskin biçimde azaldı.
AI Hangi Yeni Meslekleri Doğuruyor?
Öte yandan yapay zekadan etkilenen her meslek grubunda daralma yaşanmıyor. Yalnızca insan ve AI iş birliğinin öne çıktığı rollere odaklanan Goldman Sachs, AI’nın ortalama olarak her ay yaklaşık 9.000 kişilik yeni iş fırsatı yarattığını tahmin ediyor. Bu durum işsizlik oranında küçük çaplı bir düşüş sağladı.
Eğitim çalışanları, hakimler ve inşaat yöneticileri listenin başında. Bu işler fiziki varlık, karar gücü veya insan ilişkisi gerektiriyor ve AI henüz bu alanlarda insanı taklit edemiyor. Peng’in aktardığı çalışmalara göre bu tür sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerde hem verimlilikte hem de açık pozisyonlarda güçlü bir yükseliş var.
Peng bu tabloyu Jevons paradoksu ile açıklıyor: 19. yüzyıldan kalma bu ekonomi kuralına göre verimlilik arttıkça toplam talep artabiliyor. AI çıktı başına maliyeti düşürdüğünde, alıcılar genellikle daha fazla talepte bulunuyor ve böylece aynı sektöre yeni çalışanlar çekiliyor.
Ayrıca toplam rakamlar AI’nın istihdam yaratmadaki rolünü olduğundan küçük gösterebilir. Veri merkezi inşası ve AI adaptasyonuyla artan genel verimlilik gibi etkiler Goldman’ın güncel tahminine dahil edilmiyor.
Böylece ABD’de AI desteğiyle toplam istihdama etkisinin gerçek boyutu hâlâ netleşmiş değil. Şirketlerin AI harcamaları 2026’ya dek tırmanmayı sürdürürken önümüzdeki aylık istihdam raporu, bu değişim trendinin hızlanıp hızlanmadığına dair yeni bir ipucu sunacak.
