ABD tüketici hissiyatı nisan ayında rekor seviyede düştü; endeks 47,6’ya geriledi. Bu seviye, Michigan Üniversitesi’nin 74 yıllık anket tarihinde kaydedilen en düşük değer ve hem 2008 krizinin hem de COVID dönemindeki kapanmaların yarattığı karamsarlıktan bile daha derin.
Ekonomistler bu tarihi düşüşün sebebi olarak İran ile süren savaş, enerji fiyatlarında sert artışlar ve kalıcı enflasyonu gösteriyor. İlk veriler marta göre %10,7 oranında geriledi ve her gelir grubu, yaş grubu ve siyasi eğilimdeki katılımcılar arasında düşüşler gözlemlendi.
Enflasyon Beklentileri Yükselişte! Petrol Şoku Dalgası
Bir yıllık enflasyon beklentileri nisan ayında %4,8’e sıçradı; bu oran mart ayının tam bir puan üzerinde. Michigan Üniversitesi anket ekibine göre bu rakam, ağustos 2025’ten beri görülen en yüksek seviyeyi işaret ediyor.
Uzun vadeli enflasyon beklentileri de %3,5’e yükseldi ve bu da ekim 2025’ten beri kaydedilen en yüksek değer. Vanguard ekonomistleri bu tablonun klasik bir stagflasyon şokuna işaret ettiğini vurguladı. Özellikle de İran’daki gerilimle birlikte artan enerji fiyatlarının etkisine dikkat çektiler.
Petrol fiyatlarındaki artış ulaşımdan gıdaya kadar tüm harcamaları yükseltti. Haneler için market alışverişlerinden akaryakıta kadar birçok kalemde baskı giderek artıyor.
Hazine tahvil getirileri bu verilerin ardından hızla tepki verdi. Yatırımcılar yaz boyunca ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimlerinin yavaş seyredeceğini fiyatlamaya başladı. Bu durum, kalıcı enflasyon riski ve ekonomik belirsizliklerin ön planda kaldığına işaret ediyor.
Tüketimde Azalma Ekonomiyi Kırılganlaştırıyor
ABD tüketicilerinin yaklaşık %27’si isteğe bağlı harcamalarını kısıyor. Kobeissi Letter’ın aktardığı Ernst & Young Parthenon anketi, bu düşüşü öne çıkardı. Haneler artık gıda, ilaç ve kira gibi temel ihtiyaçlara öncelik veriyor, lüks ve zorunlu olmayan harcamalar ikinci planda kalıyor.
Hissiyat çöküşü tüm siyasi görüşler, gelir seviyeleri, yaş grupları ve eğitim düzeylerine yayıldı. Bu evrensellik, hissiyatı hanehalkı harcamaları için erken bir gösterge olarak gören analistleri endişelendirdi.
Tarihi verilere bakıldığında, zayıf hissiyat genellikle tüketim harcamalarındaki azalmadan önce gelir. ABD ekonomisinin yaklaşık %70’i tüketici harcamalarına dayanıyor. ABD Merkez Bankası (Fed) şimdi, enflasyon riski ile yavaşlayan büyüme arasında denge kurma baskısıyla karşı karşıya.
Kripto para piyasası ise bu baskıyı dolaylı olarak hissediyor. Bitcoin, savaşın şiddetlendiği dönemde 66.000 doların altına gerilese de daha sonra ateşkes beklentileriyle toparlandı.
Başkan Donald Trump anket yanıtlarının toplanmasının ardından kısa süre sonra İran ile kırılgan bir ateşkes açıkladı. Bu anlaşmanın sürüp sürmeyeceği ise mayıs ayı verilerinin toparlanıp toparlanmayacağını belirleyecek gibi görünüyor.
Önümüzdeki haftalarda, başta K tipi ayrışan kripto para piyasası olmak üzere tüm varlık piyasalarının, hane güvenindeki bu gerilemeyi ne kadar umursamazdan gelebileceği test edilecek. Bekleyip göreceğiz!
