Gıda enflasyonu geçen ay hızlanıyor ve birçok veri bu eğilimin önümüzdeki yıl boyunca devam edebileceğine işaret ediyor. ABD’de gıda ve içecek şirketlerindeki enflasyon mart ayında yıllık bazda %7,9 artışla son en az 12 ayın en büyük sıçramasını yaşıyor.
The Kobeissi Letter, mart ayındaki artışın büyük oranda yükselen akaryakıt fiyatlarından kaynaklandığını belirtiyor. Gübre ve plastik maliyetlerindeki artışın etkisi ise henüz tam anlamıyla market raflarına yansımış değil.
Gıda Fiyatları Neden Artıyor?
Domates fiyatı yıldan yıla %102’yle en yüksek artışı gösteriyor. Sebze fiyatı %90, dizel ise %88 oranında yükseliyor. Genel manşet veri ise şubata kıyasla 373 baz puan hızlanarak %4,2’den yükseliyor.
Gübre fiyatlarındaki yükseliş artık temel bir endişe kaynağı haline geliyor. En çok kullanılan azotlu gübre olan ürenin fiyatı şubattan bu yana neredeyse ikiye katlanarak ton başına yaklaşık 900 dolara ulaşıyor. Ürenin en son bu kadar yüksek fiyatlandığı dönem ise 2022 yılı oluyor.
American Farm Bureau Federation’ın yaptığı ankete göre ‘Katılımcıların %70’i gübre fiyatlarının öylesine pahalı olduğunu, bu yıl ihtiyacı olan tüm gübreyi alamayacaklarını söylüyor’ dedi.
Çiftçiler, bu şoktan önce de zorlu bir süreçten geçiyordu. American Farm Bureau Federation verilerine göre ABD’de 2025’te 12. bölüm iflas başvuruları %46 artışla 315 vakaya yükseliyor. Bu, arka arkaya üçüncü yıllık artış anlamına geliyor.
Ekonomist Samantha Ayoub şu değerlendirmeyi yapıyor: ‘Tahıl sektörleri genelinde bu yıl da ciddi kayıplar bekleniyor, birçok hayvancılık sektöründe de kar marjları daralıyor. Üst üste dördüncü yılda da çiftlik gelirlerinde düşüş beklenmesi, tarım sektörünü zorlarken finansmana olan bağımlılığı da artırıyor. Ancak bu kaynaklar da giderek azalıyor’ dedi.
Hormuz Krizi Gıda Piyasasını Dünya Çapında Etkiliyor
Bu arada gübredeki şokun temelinde Başta ABD olmak üzere Hindistan ve diğer tarım ekonomilerini doğrudan etkileyen Hürmüz Boğazı’ndaki kriz yatıyor. Eksiklikler, özellikle kritik kharif dönemi öncesinde ekim kararlarını etkisi altına alıyor.
Son dakika gelişmeleri için bizi X’te takip edin
Petrol sahası hizmet şirketi Baker Hughes, Hürmüz Boğazı’nın tam anlamıyla en erken 2026’nın ikinci yarısında açılacağı beklentisinden yola çıkıyor. CFO Ahmed Moghal, yatırımcılara şirketin ABD-İran çatışmasının en az haziran sonuna kadar sürmesini beklediklerini söylüyor.
Dallas Fed araştırmasına göre yaklaşık 100 enerji yöneticisinin %80’i de Boğaz’ın ağustos ayına kadar ya da daha uzun süre kapalı kalacağı düşüncesinde birleşiyor. Bu ortak tablo, krizin uzun süreceğine işaret ediyor.
Gübre fiyatları artıyor, çiftçi iflaslarında üçüncü yıl üst üste yükseliş yaşanıyor. Stratejik bir nakliye yolu da sınırlı kalmaya devam ederse, bu gelişmeler mart ayı rakamlarının ötesinde market fiyatlarına yukarı yönlü baskı getirmesi muhtemel görünüyor.
Liderlerin ve gazetecilerin uzman analizleri için YouTube kanalımıza abone olabilirsiniz
