Yapay zeka (AI) patlaması, genellikle sermaye, kod ve işlem gücü üzerine bir hikaye olarak ele alınıyor. Alphabet, Amazon, Meta ve Microsoft 2026 yılında yaklaşık 650 milyar dolarlık sermaye harcaması öngörüyor. Öte yandan AI bağlantılı hisseler, tüm zamanların en yüksek seviyelerine yakın işlem görüyor.
Ancak yazılım katmanının altında, trafo, anahtarlama ekipmanları, bataryalar, şebeke kapasitesi ve pek az konuşulan bir girdi olan Helyum’a dayanan fiziksel bir tedarik zinciri yatıyor.
AI’ın 650 Milyar Dolarlık Atılımında Helyum Krizi!
Kontekst sağlamak gerekirse, Helyum yarı iletken üretiminde kritik bir girdi. Soğutma, kaçak tespiti ve yüksek hassasiyetli işlemler için kullanılıyor. Fakat arz oldukça kısıtlı ve belli başlı ülkelere yoğunlaşmış durumda.
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu’nun 2026 Yılı Mineral Ürün Özetleri’ne göre, 2025 yılında küresel üretim yaklaşık 190 milyon metreküpe ulaştı. ABD, Katar ve Rusya birlikte dünya helyum arzının yaklaşık %84’ünü sağlıyor.
Katar’ın üretimi söz konusu yıl 63 milyon metreküpe ulaşarak küresel helyum arzının yaklaşık üçte birini oluşturdu. Bu kaynağın neredeyse tamamı, dünyanın en büyük LNG kompleksi olan Ras Laffan Endüstri Şehri’nden çıkıyor.
Bu denge 18 Mart’ta bozuldu. İran, ABD-İran savaşında Ras Laffan’ı vurunca, QatarEnergy bazı uzun vadeli sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) kontratlarında mücbir sebep ilan etti. Şirket yaptığı basın açıklamasında onarımların 5 yıla kadar sürebileceği uyarısında da bulundu.
QatarEnergy, 18 Mart 2026 Çarşamba ve 19 Mart 2026 Perşembe sabah erken saatlerdeki füze saldırıları sonucunda Ras Laffan Endüstri Şehri’nde oluşan hasarın, yılda yaklaşık 20 milyar dolar gelir kaybına yol açacağını ve onarımların beş yıla kadar sürebileceğini tahmin ediyor. Bu, Avrupa ve Asya pazarlarına arzı da etkileyecek ifadelerini kullandı.
Bizi X’te takip edin ve en güncel haberlere anında ulaşın
Rusya ise ikinci kapıyı kapattı. Nisan ayında, yıl sonuna kadar helyum ihracatına geçici kısıtlamalar getirdi. Bu kararın gerekçesi olarak özellikle askeri amaçlı insansız hava araçlarında kullanılan fiber optik bileşenler için iç talebin arttığı gösterildi.
Elektrikli ekipman darboğazları da sorunu büyütüyor. ABD’de bu yıl faaliyete geçmesi beklenen veri merkezlerinin yaklaşık yarısı, artık gecikme veya doğrudan iptal riskiyle karşı karşıya. Trafo, anahtarlama ekipmanı ve batarya tedarikinde ciddi yetersizlik var.
Aynı parçalar, elektrik şebekesinin genişletilmesi için de şart. Elektrikli araçlar ve ısı pompası talebinin artmasıyla birlikte şebekeye olan baskı büyüyor. Ancak yurtiçi üretim kapasitesi bu tempoya ayak uyduramadı ve veri merkezi geliştiricileri ithalata daha fazla bağımlı hale geldi.
Kısacası, AI patlaması parayla çözülemeyecek kadar somut bir dar boğaza takılmış durumda. Wall Street bu büyümeyi fiyatladı ama perde arkasındaki girdiler teker teker sıkışıyor.
YouTube kanalımıza abone olun ve liderlerle gazetecilerden uzman yorumlarını izleyin
