Kripto topluluğunda hararetli bir tartışma yaşanıyor: Cyber Capital Kurucusu ve CIO’su Justin Bons, Ripple’ın XRP Ledger (XRPL) yapısının ‘merkeziyetçi’ olduğunu savunuyor.
Ripple’ın CTO Emeritus’u David Schwartz ise mimariyi kararlılıkla savunuyor. Bu durumda akıllara önemli bir soru takılıyor: Bir blockchain’i gerçekten merkeziyetsiz yapan şey ne?
Justin Bons: XRP Ledger Merkeziyetsiz Değil
Yakın zamanda X’te (eski adıyla Twitter) bir paylaşım yapan Bons, “merkeziyetçi blockchain’ler” olarak gördüğü ağları eleştirdi. Bons, çeşitli ağların izinli doğrulayıcı yapısına dayandığını savundu ve XRP Ledger’ın Unique Node List (UNL) listesini buna örnek gösterdi.
‘Ripple: “Unique Node List”e sahip, bu da doğrulayıcıları fiilen izinli kılıyor. Bu merkezi olarak yayınlanan listeden herhangi bir sapma, ağda bir çatallanma yaratır. Sonuç olarak Ripple Foundation ve şirkete zincir üzerinde mutlak güç ve kontrol sağlar’ dedi.
Bons paylaşımında Canton, Stellar, Hedera ve Algorand’a da yer verdi. Ona göre merkeziyetsizlik siyah-beyaz bir tercihtir: Bir blockchain tamamen izin gerektirmeyen (permissionless) ise merkeziyetsizdir, değilse değildir. Bons, herhangi bir izinli unsurun kripto para ruhuna “aykırı” olduğunu savunuyor.
‘Finansın geleceği merkeziyetsiz ve izin gerektirmeyen yapıda olacak’ dedi. ‘Ama bu zincirlerin gerçekten bu devrimde rol oynadığına inanmayalım… Kriptoya değer veriyorsanız bu izinli zincirleri reddedin ve merkeziyetsizlik için baskı yapın’ dedi.
Bons ayrıca blockchain mutabakatı için yalnızca üç mekanizma olduğunu öne sürdü: Proof of Stake, Proof of Work ve Proof of Authority. PoS veya PoW tabanlı olmayan her sistemin ‘tanım gereği PoA’ olduğunu iddia etti. XRP ve XLM’e özel olarak değinerek, ‘Kime güveneceğimizi seçmek, gerçek anlamda güven gerektirmeyen bir yapı değildir’ dedi.
XRP Ledger’ı David Schwartz Savundu
Bons’un gönderisi toplulukta ciddi bir yankı uyandırdı. XRP Ledger’ın baş mimarlarından biri olan Schwartz, Ripple’ın ‘mutlak güç ve kontrol’ sahibi olduğu iddialarını kesin bir dille reddetti.
Schwartz, XRP Ledger’ın, Ripple’ın ağı kontrol edemeyeceği şekilde tasarlandığını açıkladı. Bu mimarinin kasıtlı olarak seçildiğini ve regülasyonlara ilişkin kaygılara dayandığını belirtti.
‘Ripple, örneğin, ABD mahkemelerinin kararlarına uymak zorunda. Hayır diyemez… Ancak bir ABD mahkemesi, baskıcı bir rejimle uluslararası uyumu XRPL ya da Ripple’ın önünde tutabilir mi? Bu konuda oldukça endişeliydik, iki yönde de gelişebilirdi. Biz ise açık ve net bir şekilde KONTROL SAHİBİ OLMAK İSTEMEDİĞİMİZE karar verdik ve bu kontrolü elimizde bulundurmamanın kendi lehimize olacağına inandık’ dedi.
Schwartz, Bons’un çift harcama ve sansür iddialarını da geri çevirdi. Açıkça belirtti ki; doğrulayıcılar, dürüst bir node’u çift harcamayı kabul etmeye ya da işlemleri sansürlemeye zorlayamaz.
Her bir node, protokol kurallarını bağımsız olarak uygular ve Unique Node List (UNL) üzerindeki doğrulayıcılarını yalnızca kendi seçtiği doğrulayıcılar arasından belirler. Bir doğrulayıcı dürüst davranmazsa, dürüst node bu doğrulayıcıyı sadece kendiyle hemfikir olmayan biri olarak görür.
Schwartz, teoride doğrulayıcıların dürüst node’ların bakış açısından ağı durdurmak için anlaşabileceğini de kabul etti. Ancak bunun dishonest majority (dürüst olmayan çoğunluk saldırısı) ile aynı anlama geleceğini ve yine de çift harcamayı mümkün kılmayacağını belirtti. Eğer böyle bir durum oluşursa çözüm basit: Yeni bir UNL seçmek.
‘İşlemler, BTC’de sürekli ayrımcılığa uğruyor. ETH’de işlemler kasıtlı olarak yeniden sıralanıyor veya sansürleniyor. XRPL’de ise böyle bir şey *hiç* yaşanmadı ve yaşanması çok zor görünüyor’ diye konuştu.
Ayrıca şuna da dikkat çekti: XRPL’de çift harcama problemi, yaklaşık her beş saniyede bir gerçekleşen mutabakat turlarıyla çözülüyor. Her turda doğrulayıcılar, işlemlerin mevcut cüzdana dahil edilip edilmeyeceğine oy veriyor.
Dürüst node’lar, eğer güvenilen doğrulayıcıların süper çoğunluğu belli bir işlemi süre bitmeden görmediyse, geçerli bir işlemi bir sonraki tura erteleyebilir. Schwartz’a göre bu mekanizma, herhangi bir tarafa tek başına kontrol gücü vermeden mutabakatı sağlıyor.
‘Bir UNL’ye ihtiyacınız olmasının iki temel sebebi var: 1) Aksi halde kötü niyetli biri sınırsız sayıda doğrulayıcı oluşturabilir ve node’lar mutabakata varmak için aşırı efor harcarlar. 2) Kötü niyetli biri, mutabata katılım sağlamayan doğrulayıcılar oluşturabilir ve node’lar diğerleriyle gerçekten mutabakata varıp varmadığını bilemez’ ifadelerini kullandı.
Schwartz son olarak şunu vurguladı: Eğer Ripple işlemleri sansürleyebilse veya çift harcama yapabilseydi, bu gücü kullanmak XRPL’ye olan güveni kalıcı olarak sarsardı. Bu yüzden sistem, hiçbir aktöre — Ripple dahil — mutlak güç vermeyecek şekilde tasarlandı.
