Ethereum (ETH) kurucu ortağı Vitalik Buterin, gelecek yıl gerçekleşmesi beklenen Hegota yükseltmesinin ağın son geleneksel fork’u olacağını öngörüyor. Buterin, bundan sonraki geliştirmenin ise ileri seviye kriptografi ve kuantuma dayanıklı tasarımları içereceğini belirtti.
Buterin bu görüşünü 27 Eylül’de kişisel blogunda yayımladığı bir makalede açıkladı. Yazısında, 2015, 2025 ve 2030’daki Ethereum’u, orijinal Bitcoin (BTC) whitepaper’ı ile karşılaştırdı.
2015’in Geliştiricisinin Bile Tanıyacağı Fork!
Buterin, Hegota’yı takvime yerleştirirken Strawmap adındaki taslak Ethereum yol haritasına işaret etti.
‘Strawmap’e bakarsanız, gelecek yıl planlanan Hegota fork’u muhtemelen Ethereum’un son “normal” fork’u olacak. 2015 yılında birinin tanıyacağı özellik ve teknolojilere sahip,’ dedi.
Buterin’e göre, Hegota’dan sonraki her şey zincir üstü tekrarlamalı STARK’lar gibi kriptografik kanıtları içeriyor. Sonraki geliştirmeler; otomatik formal doğrulama, yüksek derecede optimize edilmiş konsensüs ve kuantuma dayanıklı güvenliği de kapsayacak.
Tekrarlamalı STARK’lar ve kuantuma dirençli kriptografi, Buterin’in bu yıl başında açıkladığı Lean Ethereum planının da merkezinde bulunuyor.
Bununla birlikte Hegota henüz başlangıç aşamasında planlanıyor. Ethereum.org’un Hegota sayfasında şu an için iki planlı değişiklik yer alıyor: Fork-Choice Enforced Inclusion Lists (FOCIL) ve frame işlemler.
FOCIL, doğrulayıcılar arasındaki bir komitenin işlem listeleri önermesine ve blok oluşturucuların bu listeleri dikkate almasına imkan tanıyor. Frame işlemler ise her hesabın kendi doğrulama mantığını çalıştırmasına ve kuantuma dayanıklı imzaları tercih etmesine fırsat veriyor.
Bizi X’te takip edin ve gündemi anlık takip edin
Buterin’in 2030 Vizyonunda Hız ve Gizlilik Dikkat Çekiyor!
Fork takviminin ötesinde Buterin’in makalesi, Ethereum’un kimliği konusunda geniş çaplı bir tartışma da sunuyor. Ona göre, Lean yükseltmeleri sonrası Ethereum, ağırlıklı olarak tarihsel nedenlerle blockchain etiketiyle anılmaya devam edecek.
Bunu savunmak için, bir blockchain’in neredeyse tüm temel özelliklerinin değiştiğini veya yakın zamanda değişeceğini vurguladı. Doğrulama süreci buna örnek gösteriliyor. 2010 modelinde, node’lar tüm blokları indirip yeniden işliyordu.
2030 yılına gelindiğinde ise node’ların kriptografik kanıt doğrulayıp, Peer Veri Erişim Örneklemesi (PeerDAS) yöntemi kullanacağı öngörülüyor.
Kullanıcılar bu değişimi hızdan da hissedecek. Hedeflenen süreler: slot’larda yaklaşık 4 ila 8 saniye, işlemlerde ise yaklaşık 8 ila 32 saniyede kesinleşme. Karşılaştırmak gerekirse, 2015’te Ethereum için 12 onay almak yaklaşık 200 saniye sürüyordu.
Buterin, merkeziyetsizliğin bir zamanlar sadece güvenlik için ödenen bir bedelken şimdi bazı özel durumlarda performansı da artırabileceğini savunuyor. Çünkü merkeziyetsiz bir ağ, veriyi depolayıp hesaplamaları paralel çalıştırabilir.
Buterin bu tasarımın hâlâ pek çok açık sorun içerdiğini kabul ediyor. Sıfır bilgi kanıtlarını (zero-knowledge proofs) verimli ve güvenli hale getirmek hâlâ zor. Ancak yapay zeka (AI) araçları şimdiden bu kanıtların optimize edilmesini kolaylaştırıyor. Buna rağmen çok büyük veri durumlarının yönetimi, muhtemelen en zorlu engel olacak.
Tüm bu yeniliklerden önce, Ethereum’un önünde iki önemli yükseltme daha var. Hegota, Glamsterdam’ın ardından gelecek. Glamsterdam’ın Sepolia testnet fork’u 6 Ekim’de planlanıyor. Ethereum.org, Glamsterdam’ın ana ağ (mainnet) lansmanını ise 2026’nın son çeyreğine herhangi bir kesin tarih olmadan işaret ediyor.
YouTube kanalımıza abone olun ve uzman analizlerle gündemi takip edin
