Tokenize pazarının büyüklüğü ne kadar? Bu soru akılları kurcalıyor! Artık sermaye piyasalarının dev oyuncuları bu alana akın ediyor. 2026 verilerindeki bazı önemli rakamlar, tokenize varlıkların ölçeğindeki şaşırtıcı büyümeyi gözler önüne seriyor.
- Tokenize Gerçek Dünya Varlıkları (RWA), 3 Ağustos itibariyle halka açık blockchain’lerde 37,29 milyar dolara ulaştı. Burada stablecoin’ler hariç tutuldu.
- Hazine ve para piyasası ürünleri toplamın yaklaşık %43’üne denk gelen 16,16 milyar dolarlık pay aldı.
- Emtia’lar 4,60 milyar dolar seviyesindeyken, hisse senetleri ve ETF’ler 2,16 milyar dolara ulaştı.
Dahası, ABD düzenleyicileri çizgileri daha da netleştiriyor. Ocak ayında ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) çalışanları tokenize menkul kıymetleri ihraççı sponsorlu ürünler ve üçüncü parti oluşturulan versiyonlar olarak ikiye ayırdı.
Bir ihraççı, dağıtılmış defter teknolojisini kendi “ana pay sahipleri listesine” entegre edebiliyor. Böylece, zincir üstü transferle menkul kıymet resmi kayıtlarda taşınabiliyor. Üçüncü taraf yapılar ise yasal sahipliği farklı bir yerde tutup, token sahibine ayrı haklar tanıyabiliyor.
BeInCrypto, tokenize dünyadaki gerçek rekabet alanını, Matrixdock Başkanı Eva Meng, AMINA Bank Ürünlerden Sorumlu Başkanı Myles Harrison, Securitize COO’su Billy Miller ve OKX US CEO’su Roshan Robert ile konuştu.
Sahiplik Nerede Başlar? Takas Kilit Rolde!
Matrixdock Başkanı Eva Meng, sahiplik meselesinde takasın kilit önemde olduğunu vurguluyor.
‘Zincir üstü defter, token sahipliğini doğru şekilde kaydedebilir. Ancak, asıl sınav hak talep edilince ortaya çıkar: Kaydedilen sahiplik gerçekten takasa dönüşebiliyor mu?’ dedi.
Matrixdock’un tokenize altın (XAUm) varlığı, zincirdeki bakiye haklarının fiziksel teslimata dönüşümüne örnek oluşturuyor.
Nisan 2025’te bir yatırımcı 32,148 XAUm token’ı yaktı ve talebinden sonra üç iş günü içinde bir kilogramlık LBMA altın külçesini teslim aldı. Böylece token yakımı, kasadan fiziksel teslimata doğrudan bağlandı.
Tokenizasyon menkul kıymetlere ulaştıkça işler iyice büyüyor. Çünkü burada sahiplik, temettü, oy hakkı ve şirket kararlarına katılımı doğrudan etkiliyor.
AMINA Bank Ürünlerden Sorumlu Başkanı Myles Harrison, kurumsal yatırımcıların blockchain tercihi yapmadan önce yasal ve ekonomik haklara odaklandığını belirtiyor.
‘Token, varlığın kendisi değil. O, bir hak talebinin temsili ve bu talep ancak düzenlemeye tabi bir kurum arkasında durur ve hukuken sorumluluk üstlenirse anlam kazanır. Kurumsal müşterilerle konuştuğumda hiçbiri varlığın hangi zincirde olduğu ile ilgilenmiyor. Onlar, kimin ne borçlu olduğunu, hangi hukukla korunduklarını ve bir sıkıntı çıkarsa ne olacağını bilmek istiyor. Bu cevaplar, token’ın kendisinde değil, sahiplik kaydında yer alıyor’ dedi.
Securitize COO’su Billy Miller da, başkasında tutulan menkul kıymetler etrafında üretilen token’larla sahiplik kaydına entegre edilen ihraççı destekli token’lar arasında önemli bir çizgi çiziyor.
‘İhraççı sponsorlu modelde, ihraççı tokenize işlemini yetkilendirir ve token, tıpkı hisse senedinin transfer ajanında dijital olarak tutulduğu gibi, gerçek menkul kıymetin ve sahipliğin temsilcisi olur’ dedi.
Securitize, bu modeli hayata geçirdi. Şirketin adi hisse senetleri, 2 Temmuz’da New York Borsası’nda (NYSE) SECZ koduyla işlem görmeye başladı. ABD’li uygun yatırımcılar SECZ token’ına Securitize üzerinden de erişebiliyor.
Token’lar, NYSE’de işlem gören aynı adi hisseyi temsil ederek Avalanche ve Solana üzerinde de piyasaya sürüldü. Böylece bir menkul kıymet için hem geleneksel hem de zincir üstü sahiplik modeli bir arada bulunuyor.
💡 Biliyor muydunuz? Robinhood’un 2025’te çıkardığı “SpaceX hisse token”ları yatırımcılara SpaceX hisselerinde doğrudan sahiplik değil türev şekilde pozisyon sundu. Bu olay, tokenize sistemde merkezi bir riski ortaya koydu: Bir token’a sahip olmak, yatırımcının şirketin resmi pay sahipleri arasında olduğu veya altta yatan hisseye ait tüm hakları elde ettiği anlamına gelmiyor.
Transfer Aracıları Neden Önemli?
Transfer agent’lar uzun yıllardır güvenlik sahibi kayıtlarını tutuyor, mülkiyet değişikliklerini işliyor ve dağıtımların takibini sağlıyor. Tokenize edilmiş menkul kıymetlerle birlikte, kayıt tutma işlemleri ticaretle çok daha yakından ilişkili hale geliyor çünkü zincir üstü bir transfer, resmi kayıtlara doğrudan yansıyabiliyor. Böylece kayıt tutmanın kalitesi ve hızı doğrudan trading deneyiminin bir parçası oluyor.
Geleneksel kripto para borsası’lar, bu rolde şimdiden güçlü adımlar atmaya başladı.
Mart ayında NYSE, planladığı dijital trading platformunda kurumsal ve ETF ihraççıları için blockchain tabanlı yeni menkul kıymetler üretme yetkisine sahip ilk dijital transfer agent olarak Securitize‘ı seçti. Ayrıca iki şirket, dijital transfer agent’lar ve tokenizasyon agent’ları için standartlar geliştirme konusunda birlikte çalışmak için de anlaşmaya vardı.
OKX US CEO’su Roshan Robert, transfer agent ve blockchain’in birbirini tamamlayan unsurlar olduğuna dikkat çekiyor.
‘Tokenize, en iyi varlık doğrudan resmi mülkiyet kaydına bağlı olduğunda çalışır. Dijital transfer agent bu kaydı tutar ve transferleri, dağıtımları ve şirket aksiyonlarını yönetir. Blockchain altyapısı ise hız, şeffaflık ve küresel erişim sunarak bu varlıkları gerçekten kullanışlı hale getiriyor. Güçlü tokenize piyasalar, hem güvenilir mülkiyet kayıtlarına hem de yüksek performanslı blockchain altyapısına ihtiyaç duyar. Birlikte çalıştıklarında tokenize varlıkların güvenli bir şekilde ve nihayetinde 7/24 işlem görmelerini mümkün kılarlar.’ dedi.
Düzenlenmiş tokenizasyon etrafında kurumsal adımlar, piyasa planları doğrultusunda hızla artıyor. Securitize, mart 2026 sonunda yönetimi altındaki varlıkların toplamının 3,4 milyar dolar olduğunu, yılın ilk çeyreğinde gerçekleşen toplam işlem hacminin ise 1,9 milyar dolara ulaştığını duyurdu. Bu rakamlar, şirketin temmuzdaki NYSE listesinden hemen önce açıklandı.
7/24 Trading Geleneksel Piyasa Saatlerine Meydan Okuyor!
NYSE, blockchain temelli işlem sonrası sistemleriyle kendi Pillar eşleştirme motorunu entegre edecek şekilde, 7/24 tokenize menkul kıymet trading’i, anında mutabakat ve stablecoin kullanan fonlama için düzenlenmiş bir dijital platform geliştiriyor.
Harrison, esas zorluğun trading platformunun ötesinde başlayacağı görüşünde çünkü karşı taraflar, uyumluluk ekipleri ve mutabakat sistemleri hâlâ yıllar süren kurum kültürüne ve programlara bağlı çalışıyor.
‘AMINA Bank’ta 7 gün 24 saat, 365 gün işlem yapabiliyoruz. Hep çevrimiçiyiz. Ama bir geleneksel kurumda cumartesi akşamı takas yapmaya kalkışın; işlemi sonuçlandırmanız mümkün değil. Bunun nedeni teknoloji eksikliği değil. Tüm finans sistemi: süreçlerden personel modeline, uyumluluk altyapısından işleyişe kadar her şey piyasa açılış saatlerine göre kurulmuş, yıllar içinde optimize edilmiş durumda. Bu sistemi çözmek, bir gemiyi döndürmek gibi. Elbette olacak ama bunun sadece on iki ay uzağımızda olduğunu söyleyenler zorluğu hafife alıyorlar.’ dedi.
Meng de aynı gerilimi altında altın barındıran varlıklarda gözlemliyor. Çünkü altın fiyatı jeopolitik olaylara ve makroekonomik gelişmelere hızla tepki verebiliyor, fakat geleneksel piyasanın temel taşları hâlâ belirli çalışma saatlerine bağlı.
‘Zorluk şu: sadece sistemin bir kısmı sürekli açık. Zincir üstünde ikincil trading ve transferler devam edebilirken; asıl piyasa, bankacılık, saklama, hedge etme ve ilk piyasa faaliyetleri hâlâ geleneksel mesai saatlerini takip ediyor.’ dedi.
Bu nedenle tokenize edilmiş altın, geleneksel yollar kapalı olsa bile fiyat oluşumuna devam edebiliyor. Böylece zincir üstü piyasalarda yeni bilgilerin fiyatlara daha önce yansımasını sağlıyor.
‘Daha da zoru ise tokenize fiyat, referans piyasanın dışında hareket ettiğinde ortaya çıkıyor. Fiyatı tekrar dengeye getiren arbitraj, hedge, üretim (minting) ve itfa işlemleri yapılamadığında, likidite sağlayıcıların daha fazla envanter, baz ve ‘gap’ riski üstlenmesi gerekiyor. Ancak piyasalar yeniden açıldığında bu riskler taşınabiliyor.’ diye belirtti Meng.
Kullanıcılar için kesintisiz trading’in hem hafta sonu hem de gece işlemlerinde ekonomik olarak sürdürülebilir hale gelmesi için, likidite sağlayıcıların farklı saat dilimlerinde pozisyonlarını yönetme becerisine, yeterli nakit mutabakatına, saklama ve itfa kapasitesine sahip olması şart.
Kayıt Defteri Zinciri Gölgede Bırakıyor!
Hangi blockchain’in seçildiği; işlem maliyetlerini, hızını ve erişimi etkiliyor. Ancak Harrison’a göre, kurumsal yatırımcılar için daha önemli olan; bir varlığın portföye girip giremeyeceğine dair yasal ve operasyonel altyapı.
‘Aslında zincirin önemi herkesin sandığından çok daha az. Kurumların aylarca hangi blockchain’i kullanacaklarına kafa yorduğunu görüyorum. Oysa temel soru şu: Varlığın etrafındaki yasal ve operasyonel altyapı hazır mı? Takas yapılabilir mi? Farklı ülkelerde uyumluluk sağlanabilir mi? Karşı taraflar erişebilir mi? Sektör neredeyse iki yıl boyunca tokenize mevduat, CBDC ve stablecoin arasında semantik tartışmalarla oyalandı. Oysa teknolojik olarak aynılar. Token’ın etrafındaki altyapı, kurumsal müşterilerin bunu kullanıp kullanamayacağını belirliyor.’ diye konuştu AMINA Bank’tan Harrison.
SECZ burada güzel bir örnek sunuyor: Aynı ihraççı sponsorlu hissesinin, Avalanche ve Solana üzerinde eş zamanlı çıkarılması mümkün oldu. Hisseye ait ekonomik haklar aynı kalırken, hangi blockchain’in tercih edildiğine göre yatırımcı token’ın hangi ortamda saklanıp transfer edileceği belirleniyor. Detaylar burada.
ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun (SEC) ocak ayındaki rehberi düzenleyici cephede de kaydın önemini öne çıkarıyor. Bu belge, ihraççı sponsorlu tokenizasyon süreçlerinde ana güvenlik sahibi dosyasının ve zincir üstü transfer ile yasal mülkiyet kaydı arasındaki ilişkinin merkezde olmasını esas alıyor.
Tokenizasyon Nerede Tıkanıyor?
Token’ın referans piyasası kapalıyken defalarca el değiştirmesi, sürekli trading’in önüne bir engel koyuyor. Piyasa fiyatı, geleneksel trading başlayana dek yalnızca tokenize varlık üzerinde oluşuyor.
Harrison burada tokenize hisse senetlerine dikkat çekiyor.
‘Token’ı istediğiniz saatte alıp satabilirsiniz. Fakat dayanak menkul kıymetin fiyatı, geleneksel piyasa saatleri dışında güncellenmiyor. Aslında, değerinin donduğu bir kılıf alıp satmış oluyorsunuz, ta ki piyasa yeniden açılana kadar.’ dedi.
Tokenize edilmiş hazine bonoları farklı bir tartışma yaratıyor. Şu anda RWA.xyz’e göre en büyük Gerçek Dünya Varlığı (RWA) kategorisi olarak öne çıkıyorlar: 3 ağustos itibarıyla 85 farklı ürüne yayılmış 16,16 milyar dolar’lık büyüklüğe ulaşmış durumdalar. Ancak AMINA’nın müşterileri banka aracılığıyla zaten klasik hazine bonosu satın alabiliyor.
Bu durumda aynı pozisyonu bir token ile almak ekstra fayda sağlamıyor. Sadece erişim, takas ya da zincir üstü farklı bir kullanım kolaylığı sunuyorsa anlam kazanıyor.
‘Tokenize sürüm, onlar için zaten var olmayan bir dağıtım sorununu çözüyor.’
Tokenize etme süreci, gerçek ekonomik değerini blockchain temsili sayesinde erişime, takasa, taşınabilirliğe veya teminat olarak kullanımda iyileşme sağladığında ortaya koyuyor. Tüm bu süreçte mülkiyet kaydının, yatırımcıya haklarını tam anlamıyla koruma imkanı vermesi de kritik.
Kripto para piyasası artık o kadar büyük ki, bu farkın ticari anlamı iyice ön plana çıkıyor. Özellikle de tokenize edilmiş menkul kıymetler, düzenlemeye tabi halka açık piyasalarda işlem görmeye başlarken…
