Ray Dalio: Dünya Düzeni Çöktü, Kripto Paralar İçin Ne Anlama Geliyor?

Milyarder yatırımcı ve Bridgewater Associates’in kurucusu Ray Dalio, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan küresel düzenin çöktüğünü söylüyor. Dalio, dünyanın şu anda “Büyük Döngü”nün “6. Aşaması”na girdiğini savunuyor.

Bu uyarı, jeopolitik istikrarsızlık ve kripto para piyasası üzerindeki etkileri konusunda yeniden hararetli bir tartışma başlatmış durumda.

Ray Dalio: Dünya Düzeni Çökerken “Aşama 6”dayız

Dalio güncel dönemi “Büyük Döngü” adını verdiği bir modelle açıklıyor. Bu modelde, baskın imparatorluklar yükseliyor, zirveye çıkıyor ve sonunda geriliyor. Ona göre dünyada şu anda “6. Aşama” yaşanıyor.

Dalio şu paylaşımında şöyle yazdı: ‘Benim deyimimle, Büyük Döngü’nün 6. Aşamasındayız. Bu evrede artık kuralların olmadığı, gücün belirleyici olduğu ve büyük güçler arasında çatışmanın hüküm sürdüğü bir düzensizlik dönemi yaşanıyor’ dedi.

Dalio’ya göre, iç siyasette olduğu gibi uluslararası ilişkilerde bağlayıcı yasalar ya da tarafsız tahkim mekanizmaları yok. Bu nedenle küresel meselelerde belirleyici olan şey kurallar değil doğrudan güç oluyor. Güçlü ülke zayıfladıkça ve rakip güç kazandıkça gerginliklerin tırmanması kaçınılmaz hale geliyor.

Böylesi dönemlerde tırmanan beş çatışma tipine dikkat çekiyor: ticaret ve ekonomik savaşlar, teknoloji savaşları, yaptırım ve finansal kısıtlamaları içeren sermaye savaşları, ittifaklar ve toprak üzerinden jeopolitik mücadeleler ve son olarak askeri savaşlar.

Dalio, büyük çatışmaların çoğunun silahlar konuşmadan önce uzun süre ekonomik ve finansal baskıyla başladığını vurguluyor. 1930’lara atıf yapan Dalio, küresel borç krizi, korumacı yaklaşımlar, siyasal uç noktalar ve yükselen milliyetçiliğin İkinci Dünya Savaşı’nın önünü açtığını hatırlatıyor.

Askeri çatışmalar büyümeden önce ülkeler arasındaki gümrük vergisi savaşları, varlık dondurmalar, ambargolar ve finansal kısıtlamalar devreye sokulmuştu. Dalio, bu taktiklerin günümüzde de sıklıkla görüldüğüne dikkat çekiyor.

Ona göre, bugün yaşanan döngünün en ciddi kırılma noktası Amerika Birleşik Devletleri ve Çin arasındaki stratejik rekabet, özellikle de Tayvan üzerindeki mücadele.

Dalio şu ifadeleri kullandı: ‘Karşıt ülkelerin karşısında iki yol var: Ya savaşacaklar ya da geri adım atacaklar. İkisinin de yüksek bir bedeli var: Savaşta insan hayatı ve maddi kayıp, geri adımda ise statü kaybı çünkü zayıflık algısı desteği azaltır. İki rakip birbirini yok edecek güçteyse, karşı tarafın zarar vermeyeceğine veya öldürmeyeceğine dair çok yüksek bir güven olmalı. Ancak mahkumların açmazını iyi yönetmek son derece ender rastlanan bir durum’ dedi.

Ancak bu tür uyarılar yeni değil. Dalio yıllardır benzer uyarılarda bulunuyor. Yani bu görüşler ani bir endişe değişikliği değil, uzun vadeli ve tutarlı bir genel görüşünün parçası.

Bununla birlikte, Dalio savaş öngörüsünde değil; tarihsel olarak büyük güç geçişlerine eşlik eden yapısal koşulların şu anda da geçerli olduğuna işaret ediyor.

Kripto Para Piyasası İçin Geniş Kapsamlı Etkiler

Dalio’nun uyarısı, dijital varlıkların bu ortamda nasıl bir performans göstereceği sorusunu da gündeme getiriyor. Yaptırım, varlık dondurma ve sınır ötesi finans kısıtlamalarının arttığı dönemlerde, kripto paralar genellikle klasik bankacılık altyapısının dışında işleyen alternatif bir ödeme kanalı olarak öne çıkıyor.

Özellikle Bitcoin, sansüre ve sermaye kontrolüne dirençli bir varlık olarak anılıyor. Finansal parçalanmanın hızlanması durumunda bu özellikler daha da önem kazanabilir. Ancak yine de kripto paralar, küresel likidite koşullarına karşı oldukça hassas.

Tarihten de bildiğimiz gibi, jeopolitik gerilimler ve sıkılaşan politikalar piyasalarda genel bir riskten kaçış dalgasına yol açabiliyor. Bu da hisse senetleri ve yüksek beta varlıklar dahil birçok yatırım aracını baskılayabilir.

Eğer tırmanan gerilimler, sıkılaşan finansal koşullara veya yatırımcıların risk iştahının azalmasına yol açarsa, kısa vadede kripto para piyasasında volatilitenin artması muhtemel görünüyor.

Analist Ted Pillows şunları belirtti: ‘Hisse senetlerinde bu, muhtemelen artan volatilite, daha düşük değerlemeler ve jeopolitik riskle birlikte daha keskin dalgalanmalar anlamına gelir. Kripto paralarda ise, geleneksel paraya duyulan güvenin sarsılması uzun vadede ilgiyi artırabilir. Ancak kısa vadede yaşanan stres, fiyatlarda sert dalgalanmaları tetikleyebilir’ dedi.

Bunun yanında, artan jeopolitik gerilimlerin yatırımcıları geleneksel güvenli limanlara yönlendirme riski de var. Altın, belirsiz dönemlerde tarihsel olarak avantaj sağladı. Çünkü sermaye güven ve değer saklama işlevi güçlü varlıklara yöneliyor.

Son aylarda, değerli metaller rekor seviyelere ulaşırken kripto paralar ekim ayındaki gümrük vergisi kaynaklı sert satışlardan sonra toparlanmakta zorlandı. Buradaki ayrışma, Bitcoin’in “dijital altın” anlatısına rağmen, birçok yatırımcının ani jeopolitik stres anlarında altını esas koruma aracı olarak gördüğünü gösteriyor.

Gerilimler artarsa, sermaye akışı daha istikrarlı savunmacı varlıkları tercih etmeye devam edebilir. Kripto para piyasası için bu tablo karmaşık bir görünüm ortaya koyuyor: Para birimlerinde değer kaybı ve finansal parçalanma anlatısı güçlenebilir fakat kısa vadede fiyatlamalar küresel risk hissiyatındaki dalgalanmalara karşı savunmasız kalabilir.