ABD-İran savaşı artık sadece bir enerji krizinin ötesine geçti; karşımızda küresel finansal istikrarı tehdit edebilecek en az altı eşzamanlı ekonomik kriz var. Çoklu cephede bir ekonomik şok riskine dikkat çekiliyor.
Analist Crypto Rover, tüm bu tehditlerin bir araya geldiğine dikkat çekerek piyasanın “her şeyi kapsayan bir krize” doğru sürüklendiğini savundu.
1. Gıda Krizi Kapıda mı?
Analiste göre hedge fon’lar, haziran 2022’den bu yana ilk kez buğday konusunda yükseliş yönlü pozisyona geçti. Hürmüz Boğazı’ndaki ablukalar, dünya genelindeki taşımacılığa konu gübre ticaretinin yaklaşık %30’unu sekteye uğrattı. Bu gelişme savaşın başladığı günden bugüne üre fiyatlarını yaklaşık %50 yukarı çekti.
Ekim dönemi başlarken, yapay zeka analiz şirketi Helios 2026 sonuna kadar dünya genelinde gıda fiyatlarının %12 ila %18 artabileceği konusunda uyarıyor.
2. Japon Tahvil Piyasası Baskı Altında
Bu arada Japonya’da tahvil faizleri onlarca yılın en yüksek seviyelerine çıktı. Analist, bu tip hareketlerin tarihsel olarak genel piyasa çöküşlerinin habercisi olduğunu belirtiyor.
3. Özel Kredi Piyasasında Tehlike Canları
Özel kredi sektöründe de baskılar giderek artıyor. BeInCrypto’nun aktardığına göre Blue Owl, BlackRock ve Apollo gibi büyük şirketler, artan fon çekme talepleri nedeniyle geri ödemelere sınır getirdi.
JPMorgan CEO’su Jamie Dimon tüm kaldıraçlı kredilerde kayıpların tahmin edilenden daha yüksek olabileceği ve mevcut ortamda bunun sürpriz olmaması gerektiği konusunda uyardı.
4. Subprime Kredilerde Gecikme Rekorda
Kobeissi Letter’a göre subprime kredi gecikme oranları toplam borcun %10’una kadar yükselerek son 11 yılın zirvesine ulaştı.
Bu oran 2021’den bu yana üç kattan fazla artarak, Küresel Finans Krizi dönemiyle kıyaslanır hale geldi.
Kobeissi Letter gönderisinde şu detaylara dikkat çekildi: ‘Gecikme oranı, 2008 Finansal Krizi’nde yaklaşık %19 seviyesindeydi. O dönemde subprime borç 3,5 trilyon dolardı ve toplam hanehalkı borcunun yaklaşık %30’unu oluşturuyordu. Bugün subprime borç 2,7 trilyon dolar seviyesinde ve toplam borcun yaklaşık %15’ini oluşturuyor, bu hala büyük bir oran. Sonuçta giderek daha fazla Amerikalı borcunu ödeyemiyor’ dedi.
5. Stagflasyon Sinyalleri Güçleniyor
Petrol fiyatlarındaki artış, enflasyon ve hatta potansiyel bir resesyon endişesini yeniden alevlendirdi. ABD’de tüketici enflasyon beklentileri mart ayında %6,2’ye yükseldi. Bu, ağustos 2025’ten bu yana en yüksek seviye oldu.
Bunun yanında, Bloomberg’in haberine göre Suudi Arabistan’a bağlı Aramco, mayıs ayında Asya’ya satacağı Arab Light ham petrolünde varil başına 19,50 dolar prim uygulayacak.
Crypto Rover konuyu şöyle değerlendirdi: ‘Dünya genelinde enflasyon beklentileri yükseliyor. Bugün Suudi Arabistan, Asya’ya yönelik petrol fiyatlarını rekor seviyeye çıkardı. Bu tam anlamıyla bir Stagflasyon durumu ve ekonomiler için hiç iyi sonuçlar doğurmuyor’ dedi.
6. İran Saldırılarıyla Alüminyum Krizi
Son olarak, sanayi tarafında da yeni bir kriz büyüyor. İran’ın Körfez’deki alüminyum tesislerine düzenlediği saldırıların ardından fiyatlar savaş başından beri daha da yükseldi.
Emirates Global Aluminum (EGA), Abu Dabi’deki Al Taweelah tesisinin tam kapasiteye dönmesinin 12 ayı bulabileceği konusunda uyarı yaptı.
Global Markets Investor şu yorumda bulundu: ‘Al Taweelah, yılda 1,6 milyon ton dökme metal üretimiyle dünyadaki en büyük fabrikalardan biri ve 2025 itibarıyla küresel üretimin yaklaşık %2,3’ünü temsil ediyor. Orta Doğu, artık dünya alüminyum üretiminin yaklaşık %9’unu oluşturuyor ancak bu krizin etkisi büyük. Zira diğer bölgelerdeki üretim kısıtları stokların tükenmesine yol açtı ve piyasada büyük bir tampon kalmadı. Alüminyum ise uçaktan gıda ambalajına, güneş panelinden otomotive her alanda kullanılıyor. Bu nedenle yaşanan aksaklıkların etkisi yalnızca metal piyasasıyla sınırlı kalmayacak’ dedi.
Bu paralel krizlerin kalıcı olup olmayacağını ise büyük ölçüde bir ateşkesin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirleyecek. Yaygın tabirle söylersek: “Ya kısa vadede bu ateşi söndürürüz ya da yangın büyür!”
YouTube kanalımıza abone olarak liderlerin ve gazetecilerin uzman analizlerini izleyin
