ABD Adalet Bakanlığı, federal bir mahkemeden xAI’ye karşı Temiz Hava Yasası kapsamında açılan davanın reddini talep ediyor. Bakanlık, şirketin gaz türbinlerinin kapatılmasının ulusal güvenliği tehdit edeceğini savunuyor.
Bu başvuru xAI’ye ait Colossus 2 veri merkezini aktif askeri operasyonlara bağlıyor. Böylece yerel bir çevre davası, Washington’ın büyük özel yapay zeka altyapılarını ne kadar savunacağını test eden dev bir meseleye dönüşüyor.
xAI’nin Türbinleri Üzerine Bir Kirlilik Savaşı!
ABD Renkli İnsanların Gelişimi Ulusal Derneği (NAACP), nisan ayında xAI’ye karşı Temiz Hava Yasası kapsamında dava açtı.
Şikayet dilekçesinde, şirketin Memphis, Tennessee yakınındaki Colossus 2 veri merkezini çalıştırmak için gerekli izinler olmadan 27 gaz türbini kullandığı öne sürülüyor.
Bu türbin’ler, eyalet sınırının hemen karşısındaki Southaven, Mississippi’de bulunuyor. xAI, bu ünitelerin geçici ve römork üstüne kurulu olduğunu, eyalet düzenleyicilerinin de önce bu şekilde yorumladığını ve mart ayında izin verdiğini savunuyor.
Bu ikinci büyük mücadele. İlk Colossus tesisinde, South Memphis’te, xAI en fazla 35 izinsiz türbin çalıştırdı. 2025’teki hukuk baskısı sonrası bu sayı düşürülüp 15 türbin için resmi lisans alındı.
Çevre hukuku uzmanlarına göre Southaven santrali yılda 1.700 tondan fazla azot oksit (NOx), ince partikül ve kanserojen formaldehit salabilir.
Avukatlar uyarıyor: Yük, zaten kötü hava kalitesiyle yaşayan çoğunluğu siyahi mahallelerin omuzlarına biniyor. Mahkemeden operasyonun durdurulmasını ve xAI’ye ceza verilmesini istiyorlar.
Ulusal Güvenlik Kartı Açıldı!
Pazartesi günü Adalet Bakanlığı araya girdi ve davanın reddi için xAI ve Mississippi eyaletiyle birlikte hareket etti. Başvuruda, türbin’lerin durmasının ABD’nin ulusal, ekonomik ve enerji güvenliğini tehdit edeceği iddia ediliyor.
Savunma Bakanlığı’nın dijital ve yapay zeka baş sorumlusu Cameron Stanley, beyanında Grok AI modelinin “Gizli” ve “Çok Gizli” ağlarda çalışmasına izin verilen yalnızca dört modelden biri olduğuna dikkat çekiyor.
Stanley, bu teknolojiyi son ABD askeri operasyonlarıyla ilişkilendiriyor. Bunlar arasında İran’a yönelik hava saldırıları da yer alıyor.
Bu çıkış, Trump yönetiminin ABD’nin yapay zekada üstünlüğünü koruma politikasına da uyuyor. Yetkililer, büyük modellerin artan enerji ihtiyacı nedeniyle veri merkezi inşaasının hızlanmasını istiyor.
Eleştirmenler tehlikeli bir emsal oluştuğunu savunuyor: Özel yapay zeka altyapılarını “ulusal güvenlik” şemsiyesine almak, benzer şirketlerin çevre ve yerel düzenlemeleri atlatmasını kolaylaştırabilir. Destekçiler ise tersi görüşte: Düzenleyici gecikmeler, ABD’nin Çin’e karşı avantaj kaybetmesine yol açar diyorlar.
SpaceX ve SPCX Hisseleri İçin Ne Anlama Geliyor?
Davanın etkileri sadece xAI ile sınırlı değil. SpaceX, şubat ayında xAI’yi yaklaşık 1 trilyon 250 milyar dolarlık tamamen hisse karşılığı dev bir anlaşmayla bünyesine kattı. Bu rakam, tarihin en büyük birleşmesi olarak kayda geçti.
Böylece Grok, Colossus veri merkezleri ve türbin’ler SpaceX çatısı altına girdi. Adalet Bakanlığı’nın pozisyonu SpaceX için doğrudan önem taşıyor.
Federal destek, hem savunma hem de yapay zekadaki pozisyonunu pekiştirdi. Özellikle yakın zamanda gerçekleşen tarihi halka arz sonrası SpaceX yaklaşık 75 milyar dolar toplayarak en büyük halka arzı gerçekleştirdi ve piyasa değeri 1 trilyon 770 milyar dolara dayandı.
Bu müdahale, 150 dolar’daki halka arz açılış seviyesinin çok üzerinde işlem gören SPCX için yükseliş yönlü beklentileri ve yatırımcıların iyimserliğini de artırabilir. Hisse fiyatı IPO seviyesinin hayli üstünde seyrediyor.
Ancak riskler tamamen ortadan kalkmış değil.
SpaceX aynı lokasyon için ayrı bir kamu davasıyla da karşı karşıya ve esas çevresel iddialar hala çözüme kavuşmuş değil. Ağustos ayında bir ön duruşma yapılması bekleniyor. Yani işin sonu belli olmuş değil ve gözler mahkemede.
