Binance kurucusu Changpeng Zhao (CZ), 457 sayfalık otobiyografi kitabı “Freedom of Money”i 8 Nisan’da yayımlıyor. Kitap daha şimdiden OKX kurucusu Star Xu ile aralarında kamuoyuna yansıyan bir söz düellosuna yol açtı.
Otobiyografide CZ’nin kırsal Çin’den dünyanın en büyük kripto para borsasını kurmasına uzanan hikayesi anlatılıyor. Ancak, kitapta ateşli tartışmaları alevlendiren bölümler, Huobi kurucusu Li Lin ve Tron (TRX) kurucusu Justin Sun gibi önde gelen Çinli kripto isimlerine yönelik iddialar oldu.
On Yıllık Rekabetin Kökeni Ne?
CZ, 2014 ortalarında OKX kripto para borsasının selefi olan OKCoin’e Teknoloji Direktörü olarak katıldı. Ancak bu görevde kalışı bir yıldan kısa sürdü.
Kitaba göre CZ, şirkette sahip olduğu %10’luk hisse payını Star Xu’nun yeniden pazarlık etmeye çalışmasının ardından 2015’in başında ayrıldı.
Bu ayrılık, deyim yerindeyse, güle oynaya olmadı. Kısa süre sonra, Bitcoin.com alan adının yönetimiyle ilgili ciddi bir sözleşme anlaşmazlığı patlak verdi.
CZ, OKCoin ile erken dönem Bitcoin (BTC) yatırımcısı Roger Ver arasında bir anlaşma sağladı. Ver, her ay ödeme almak karşılığında alan adının işletimini borsaya emanet etmişti.
İki farklı sözleşme versiyonu ortaya çıktı. Hem Ver hem de CZ, OKCoin’in altı aylık fesih maddesi eklenmiş yeni bir sözleşme uydurduğunu iddia etti. Xu ise, sahteciliğin sorumlusunun CZ olduğunu öne sürdü.
2015’teki bu kavga Ver’i de içine çekti. Ver, OKCoin’e 570.000 dolarlık dava açtı. Aynı dönemde CZ, OKCoin’i bot’larla hacimleri şişirmekle ve proof-of-reserves denetimini manipüle etmekle suçladı.
Xu, CZ’nin liyakatini sorgulayarak ve onu kandırmakla suçlayarak karşılık verdi. Bu anlaşmazlık zaman içinde gündemden düştü ancak taraflar olan biteni unutmadı.
Nefret Eski, Hesaplaşma Yeni: Neler Oluyor?
“Freedom of Money”de CZ, Çin’de kripto sektörünü sarsan 2020’deki düzenleyici baskıyla ilgili anılarını tekrar gündeme getiriyor.
Bu dönemde OKCoin’in 16 Ekim 2020’de süresiz para çekme askıya alma kararı aldığını anlatıyor. Star Xu’nun, iddiaya göre, Çin polisi tarafından “yumuşak gözaltı”na alındığı belirtiliyor. Xu, yaklaşık beş hafta sonra serbest bırakıldı.
Xu’nun bırakılmasından iki gün sonra, 28 Kasım 2020’de Huobi kurucusu Li Lin ve bazı yöneticiler bir etkinlik sırasında gözaltına alındı.
Li Lin yaklaşık 90 gün boyunca yumuşak gözaltında tutuldu. Daha sonra sektörden tamamen çekildi ve Ekim 2022’de Huobi’yi Justin Sun’ın About Capital Management isimli yatırım aracına sattı.
Söz konusu anlaşmanın yaklaşık 1 milyar dolar değerinde olduğu belirtiliyor. Ancak bu satış, Sun ve Li arasında da yeni bir kriz yarattı.
Sun, Li’yi satın alma sürecinde 30 milyon dolarlık açıklanmamış bir açık gizlemekle suçladı. Buna karşılık Li, marka hakları konusunda dava açtı. Sun, borsanın adını daha sonra HTX olarak değiştirdi.
CZ’nin kitabındaki en ateşli iddia ise bu olaylar yaşandıktan yıllar sonraya uzanıyor.
CZ, 2025 yılında gerçekleşen bir akşam yemeğinde, Li Lin’in kendisine Star Xu’nun onu Çin polisine bizzat ihbar ettiğini gösteren bir ekran görüntüsünü gördüğünü söylediğini aktarıyor. CZ’ye göre Li Lin’in gözaltına alınması tam da bu ihbarla oldu.
Beş yıl sonra, 2025’te bir akşam yemeğinde Li Lin ile 11 yıl aradan sonra tekrar bir araya geldik. Li Lin, Xu Mingxing’in onu Çin polisine bizzat ihbar ettiğini gösteren bir ekran görüntüsü gördüğünü ve bu ihbarın gözaltına alınmasına yol açtığını söyledi.
Star Xu’dan Sert Yanıt
Xu, muhbirlik iddiasını saçmalık olarak nitelendirerek CZ’yi dört ay hapis yatsa bile karakterinin değişmediği birisi olarak tanımladı. CZ, 2023’te kara para aklamayı önleme yasasını ihlal ettiğini kabul ettiği için ABD’de dört ay federal cezaevinde kaldı. Kişisel olarak 150 milyon dolar para cezası öderken, Binance ise 4,3 milyar dolar ödedi.
Dört ay hapiste geçirdikten sonra bile hâlâ dünyaya yanlış açıklamalar yapıyor. Söyleyebileceğim tek şey şu: Alışkanlıklarından vazgeçmeyen yalancının tabiatı asla değişmez, dedi.
Xu, bu açıklamayla da yetinmedi. Eski OKCoin anlaşmazlığını YouTube videosu ve Aralık 2014 tarihli QQ sohbet kayıtlarıyla yeniden gündeme taşıdı.
Xu’ya göre bu kanıtlar hâlâ CZ’nin OKCoin muhasebecisine Ver sözleşmesinin iki farklı versiyonunu yolladığını gösteriyor. Önce 7. versiyon, ardından saatler sonra fesih maddesi eklenmiş 8. versiyon ulaştırılmıştı.
Xu, sözleşme krizinin ötesinde CZ’nin doğru olmadığını düşündüğü başka iddiaları da sıraladı. Bunlar arasında:
- CZ’nin OKCoin’deki görevi hakkında yazdıkları
- Roger Ver ile yaşanan anlaşmazlık
- CZ’nin piyasayı bizzat manipüle edip etmediği ve hatta
- CZ’nin medeni durumu.
Xu, ayrıca CZ’nin, ayrı bir soruşturmada Justin Sun’ı şikayet eden “lekelenmiş bir tanık” olarak davrandığına da ima etti.
CZ, Xu’nun paylaşımlarına doğrudan bir yanıt vermedi.
Bu Kavga Çinli Kripto Kurucuları Hakkında Ne Gösteriyor?
Karşılıklı suçlamalar, Çin’in ilk kripto para borsası kurucuları arasında kişisel rekabetlerin bugün bile kamuoyunda anlatıları şekillendirdiğini gözler önüne seriyor.
CZ, Star Xu, Li Lin ve Justin Sun sektörün en etkili dört platformunu kurup yönettiler. Pekin’in baskılarına, kurucu tutuklanmalarına ve 2017-2022 arasındaki yurtdışına çıkış hamlelerine yakından tanıklık ettiler.
- Li Lin, Huobi’yi sattıktan sonra sessizce piyasadan çekildi.
- Justin Sun ise halefi HTX’in tartışmalı yönetici koltuğuna oturdu. Kendi yandan ise ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) tarafından menkul kıymet dolandırıcılığı iddiasıyla açılan davayla uğraşıyor.
- CZ ceza süresini tamamladı ve şimdi eğitim girişimleriyle sektörün fikir önderlerinden biri olarak konumlanıyor.
- Xu ise OKX’i yönetmeye devam ediyor ve borsa hâlâ dünyanın en yüksek hacimli kripto para borsalarından biri olmayı sürdürüyor.
Bu kavgadaki ana iddiaların hiçbiri bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı. CZ’in Li Lin’e atfettiği ekran görüntüsü de henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
2014 sözleşmesine dair sunulan kanıtlar ise on yılı aşkın süredir tartışmalı olmaya devam ediyor.
Ancak ortada net olan bir gerçek var: “Freedom of Money”, Çin’in kripto para camiasında kimsenin yeniden açmak istemediği eski yaralara yeni bir sayfa ekledi.
