Blockchain sektörü spekülatif patlamalardan sürdürülebilir büyümeye geçiş yaparken zincir üstü ücretler ekonomik olgunluğun kritik bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Yakın tarihli bir rapora göre zincir üstü ekonomi 2025’te 19,8 milyar dolar ücret üretme yolunda.
Bu durum Merkeziyetsiz finans (DeFi) ve Web3 ekosistemlerinde kullanıma dayalı, sürdürülebilir bir ekonomiye geçişe işaret ediyor.
Sponsored2025’te zincir üstü ekonominin durumu
1kx.capital’in yakın tarihli raporuna göre 2025’te zincir üstü ücretler 2020’ye kıyasla 10 kattan fazla artmış durumda: yaklaşık %60 bileşik yıllık büyüme oranına (CAGR) denk geliyor.
Kullanıcılar 2025’in ilk yarısında 9,7 milyar dolar harcadı. Bu şimdiye kadarki en yüksek ilk yarı toplamı ve önceki yıla göre %41 artış. Rakam 2021’i de aşıyor: aynı dönemde ücretler 9,5 milyar dolardı.
1kx.capital raporunda şu ifadeler yer aldı: O dönem ücret üretimi milyarlarca dolarlık kullanıcı teşvikleri, buna bağlı spekülasyon ve birkaç maliyetli PoW blockchain’e dayanıyordu. Bugün ücretler ağırlıkla uygulamalardan geliyor: finansal kullanım örnekleri başı çekiyor fakat DePINs, cüzdanlar ve tüketici uygulamalarına hızla genişliyor (her biri yıldan yıla %200’ün üzerinde büyüme).
1kx.capital ortalama işlem ücretinin %86 düştüğünü ekledi: ana etken Ethereum (ETH). Ağ düşüşün %90’ından fazlasını oluşturdu. İşlem maliyetleri gerileyince ekosisteme katılım hızlandı.
Sponsored SponsoredGünlük ortalama işlem adedi 2021’in ikinci yarısına kıyasla 2,7 kat arttı. Aylık işlem yapan cüzdan sayısı da 2025’in ilk yarısında 273 milyona yükseldi: 5,3 kat artış. Paralelde ücret üreten protokol yelpazesi genişledi: 2021’de yalnızca 125 iken 2025’in ilk yarısında 969’a çıktı.
1kx.capital şu tahmini paylaştı: 3. çeyrek sonu verilerine göre 2025 ücretlerinin 19,8 milyar dolar olacağı öngörülüyor: yıldan yıla %35 artış ancak 2021 seviyelerinin hâlâ %18 altında. Temel senaryo 2026’da zincir üstü ücretlerin 32 milyar doların üzerinde olacağını ve yıldan yıla %63 artışla uygulama odaklı büyüme patikasının süreceğini tahmin ediyor.
DeFi ve finans zincir üstü aktiviteye liderlik ediyor
DeFi ve daha geniş finans uygulamaları zincir üstü alana hakimiyetini sürdürdü: 2025’in ilk yarısında tüm ücretlerin %63’ünü yani yaklaşık 6,1 milyar doları oluşturdu. Bu yıldan yıla %113 artışa karşılık geliyor.
Bunun yaklaşık 4,4 milyar doları merkeziyetsiz kripto para borsaları (DEX’ler), perpetual ve türev platformları ile borç verme protokollerinden geldi.
Sponsored Sponsored1kx.capital şu değerlendirmeyi paylaştı: 2024’te toplam zincir üstü ücretler yeniden yükselince blockchain’ler liderliği DeFi/Finans Uygulamaları’na kaptırdı: bu kategori 2025’te 13,1 milyar dolara ve toplamın %66’sına gidiyor dedi.
Solana’da Raydium ve Meteora gibi protokoller büyümeye öncülük etti: Uniswap’in pazar payını %44’ten %16’ya düşürdü. Jupiter perpetual ve türev segmentinde büyük oyuncu olarak öne çıktı: sektör ücretlerindeki payını %5’ten %45’e çıkardı. Ayrıca yeni oyuncu Hyperliquid bu kategoride tüm ücretlerin %35’ine katkı sağladı.
Kredi tarafında Aave baskın protokol olmaya devam ediyor. Ancak Morpho hızlı biçimde alanını genişletti ve ücretlerin %10’luk payını kaptı.
DeFi’nin ötesinde ücretlerin %22’si doğrudan blockchain’lerden geldi: ağırlıkla Katman 1 işlem maliyetleri ve MEV yakalama. Bu arada Katman 2 ve Katman 3 kaynaklı ücretler görece marjinal kaldı.
SponsoredCüzdanlar %8 pay aldı. Bu trendin lideri Phantom oldu: cüzdan kaynaklı tüm ücretlerin yaklaşık %30’unu üretti. Tüketici uygulamaları toplam ücretlerin %6’sını oluşturdu ve bu segmentin %80’inden fazlasını launchpad’ler sağladı (büyük ölçüde Pump.fun kaynaklı).
Diğer katkı sağlayanlar arasında kumarhaneler (%8) ve üretici/sosyal ekonomi (%4) yer aldı. Son olarak DePINs (merkeziyetsiz fiziksel altyapı ağları) ve ara katman her biri toplam ücretlerin %1’ini temsil etti.
Zincir üstü ücretlerin ötesi: Dijital varlık gelirlerini artırmak
Rapor blockchain bağlantılı gelirlerin yalnızca zincir üstü ücretlerle sınırlı olmadığının altını çizdi. Gelirin önemli bir kısmı zincir dışı ve ağ düzeyi kaynaklardan da geliyor: bunlar birlikte daha geniş dijital varlık ekonomisini oluşturuyor.
Zincir dışı ücretler toplamda 23,5 milyar dolara ulaştı ve en büyük payı yaklaşık 19 milyar dolarla merkezi kripto para borsaları (CEX’ler) aldı. 1kx.capital ayrıca çoğunluğu madenci ve staker’ların kazandığı blok ödülleri ile stablecoin getirilerinden gelen yaklaşık 23,1 milyar dolarlık ek gelir tespit etti.
