Vitalik Buterin, Ethereum ölçeklendirme tartışmasını Katman 2’den (Layer 2 – L2) tekrar protokolün çekirdeğine taşıyor.
Rus-Kanadalı yenilikçi Buterin’e göre Ethereum’un uzun vadeli en büyük kısıtları rollup’lar ya da blob kapasitesi değil; ağın durum ağacı (state tree) ve sanal makinesi gibi derin mimari darboğazlar.
Vitalik Buterin’dan Ethereum’a Derin Yenilik: State Tree ve Sanal Makine Engelleri Hedefte
Buterin’e göre ağın iki temel parçası — durum ağacı ve sanal makine — kanıtlama maliyetlerinin %80’ından fazlasını oluşturuyor. Buterin özellikle sıfır bilgi (ZK) teknolojisinin Ethereum yol haritasının merkezinde yer almaya başladığı bu dönemde, bunun kritik bir sorun olduğunu düşünüyor.
Vitalik Buterin, şu ifadeleri kullandı: ‘Bugün iki ana konuya odaklanacağım: Durum ağacı değişiklikleri ve VM değişiklikleri. İkisi de, verimli kanıt üretimi istiyorsak çözmemiz gereken büyük darboğazlar.’ dedi.
Binary Tree’ye Kapsamlı Bir Yenilik
Buterin’in önerisinin kalbinde EIP-7864 yer alıyor. Bu teknik öneri, Ethereum’un mevcut altılı Merkle Patricia ağacını ikili (binary) ağaç tasarımı ile değiştirmeyi amaçlıyor.
Değişiklik küçük gibi gözükse de sonuçları gayet büyük. İkili ağaçlar, mevcut yapıya göre yaklaşık 4 kat daha kısa Merkle proof’ları üretecek. Böylece doğrulama için gereken bant genişliği ciddi şekilde azalacak.
Bu sayede hafif istemci’ler ve gizlilik odaklı uygulamalar daha ucuz ve erişilebilir hale gelecek.
Yeni yapı ayrıca depolama alanlarını “sayfa”lara ayıracak. Böylece ilişkili verileri yükleyen uygulamalar bunu çok daha verimli şekilde sağlayabilecek.
Birçok merkeziyetsiz uygulama (dApp), yan yana duran depolama alanlarını tekrar tekrar kullanıyor. Bu da güncellemenin bazı işlemlerde işlem başına 10.000’in üzerinde gas tasarrufu sağlayabileceği anlamına geliyor.
Buterin ayrıca bu ağaç değişikliğinin, daha verimli hash fonksiyonlarıyla birleştirilmesini de önerdi. Böylelikle kanıt üretme hızında ekstra kazanımlar elde edilebileceğini belirtti.
Daha da önemlisi bu yeni yapı, Ethereum’un ana katmanını “kanıt getirici dostu” hale getirecek. Böylece ZK uygulamaları paralel sistemler kurmak yerine doğrudan Ethereum’un durumuyla entegre olabilecek.
Bir adım geri çekildiğimizde, ikili ağaç önerisinin on yılı aşkın durum yönetimi deneyimini daha sade ve geleceğe dayanıklı bir yapıda birleştirmeyi amaçladığını görüyoruz.
EVM’in Ötesinde Bir Gelecek Mümkün mü?
Buterin’in uzun vadeli vizyonu ise çok daha iddialı. Ünlü geliştirici, Ethereum’un yürütme motorunun önümüzdeki yıllarda Ethereum Virtual Machine (EVM) sınırlarını aşarak RISC-V tabanlı bir mimariye geçmesini gündeme getirdi.
RISC-V, yaygın olarak kullanılan açık kaynaklı bir komut dizisi seti ve daha fazla verimlilik ile sadelik getirebilir.
Buterin, Ethereum’un giderek daha fazla özel amaçlı precompile’lara dayanmasının, aslında EVM ile ilgili derin bir rahatsızlığın işareti olduğunu savundu.
Ethereum’un temel vaadi genel amaçlı programlanabilirlik ise, Buterin’e göre, sanal makine de bu vizyonu tam desteklemeli ve fazladan çözümlere ihtiyaç bırakmamalı. RISC-V tabanlı bir VM şunları sunabilir:
- Karmaşıklığı azaltmak
- Ham yürütme verimliliğini artırmak
- Birçok modern sıfır bilgi sisteminin zaten RISC-V ortamlarında çalışması nedeniyle, bu sistemlerle daha uyumlu olmak
Kısa vadede Buterin, “vektörleştirilmiş matematik precompile” önerdi. Kısaca EVM için bir GPU olarak tanımlanıyor ve kriptografik işlemleri ciddi şekilde hızlandırabilir.
Daha uzun vadede ise Buterin, RISC-V’nin önce precompile’lara güç verdiği, ardından kullanıcıların deploy ettiği kontratları desteklediği ve sonunda EVM’yi bir uyumluluk katmanı olarak kendi içine aldığı aşamalı bir geçiş yol haritası paylaştı.
Karmaşıklık Üzerine Tartışma
Ancak, Ethereum’un daha derin katman değişikliklerine ihtiyacı olduğunu düşünenler kadar inanmayanlar da var. Analist DBCrypto, Ethereum yol haritasındaki artan soyutlama düzeyini ve rollup parçalanmasını çözmeye yönelik yeni framework’leri eleştirdi.
DBCrypto’ya göre, her ekstra katman karmaşıklığı artırıyor; güven varsayımlarını çoğaltıyor ve potansiyel saldırı yüzeyini genişletiyor.
Bu gerginlik, Ethereum’un mevcut tasarımı üzerine yeni katmanlar mı eklemeli yoksa temelden mi yeniden inşa etmeli sorusu etrafında dönen büyük tartışmanın özeti.
Ancak Vitalik Buterin’e göre, ZK proof’larının niş bir alandan zorunluluğa dönüşmesiyle Ethereum’un mimarisi de evrilmeli ve değişmeli.
Buterin’in vurguladığı gibi, ölçeklendirmede yeni aşama Katman 2’den değil, Ethereum’un en derinlerinden başlayacak gibi görünüyor.
