Petrol fiyatları haftaya hızlı başladı: Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik sert tehditleri Asya’daki işlemlerde yükselişi tetikliyor. Trump, eğer Tahran salıya kadar Hürmüz Boğazı’nı yeniden ulaşıma açmazsa ülkenin enerji santrallerini ve köprülerini vuracağı uyarısında bulundu.
Bu son ültimatom, altı haftadır süren krizin diplomatik çözüm umudu olmadan çok daha tehlikeli bir evreye girdiğine işaret ediyor.
Trump’ın Ültimatomu: ‘Enerji Santrali Günü ve Köprü Günü’
Sosyal medya paylaşımında Trump, salı gününü ‘Enerji Santrali ve Köprü Günü’ ilan etti ve İran’a ”Hürmüz Boğazı’nı açın” diye sert bir şekilde seslendi. Tahran’ın aksi durumda ‘Cehennemi yaşar’ dedi. Kullanılan bu alışılmadık dil, kritik su yolundaki diplomasinin çıkmaza girmesinin Washington’da yarattığı sabırsızlığın işareti.
Brent petrol varil fiyatı 111 doların üzerine çıkarak yüzde 1,9 yükseldi. West Texas Intermediate ise Asya seansında 112 dolar seviyesine yaklaştı. Tahran, bu talepleri reddetti ve Hürmüz Boğazı’nın büyük kısmı hâlâ gemi trafiğine kapalı. Savaşın başlattığı arz şoku şimdi küresel bir enerji krizine dönüşmek üzere.
Globalde yükselen petrol ve akaryakıt fiyatları, enflasyonu destekliyor, ekonomik büyümeyi yavaşlatıyor ve hem işletmeleri hem de tüketicileri zorluyor. ABD’de benzin fiyatları, kriz başladığından bu yana yaklaşık 1 dolar arttı. Analistler, cuma günü açıklanacak mart ayı enflasyon verisinin 2022’den bu yana aylık bazda en sert artışı göstereceğini öngörüyor.
OPEC+ üyeleri hafta sonu gerçekleşen toplantının ardından mayıs ayı için günlük 206.000 varil ek üretime onay verdi. Ancak bu adım büyük ölçüde sembolik bulunuyor çünkü savaş nedeniyle ana üreticiler arzı artıramıyor. Rusya’nın da Baltık Denizi’ndeki ihracat terminali Ukrayna’nın drone saldırıları sonucu devre dışı kaldı.
Piyasa stres göstergeleri adeta alarm veriyor. Brent’in yakın vadeli kontrat farkı backwardation’da 10 doların üzerine çıktı. Bu fark, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinde görülen zirveleri bile geride bırakıyor. Spot piyasa ise tabloyu daha da net ortaya koyuyor: Dated Brent 140 doları geçerek 2008’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Saldırılar Sürerken Diplomasi Durgunlaştı
İran arabuluculara resmi olarak açıkladı: ABD yetkilileriyle İslamabad’da görüşmeyecek ve ateşkes girişimleri de tıkandı. Tahran, dost gördüğü ülkelerin bazı gemilerine Hürmüz Boğazı’ndan sınırlı geçiş izni verdi. Irak, İran’ın gemi kısıtlamasından muaf tutuldu ancak taşıyıcı şirketler boğaza girmek konusunda temkinli davranıyor. Ummanlı yetkililer, deniz yollarının yeniden açılması için Tahran’la seçenekleri görüştüklerini duyurdu.
Küresel alıcılar artık ABD Körfezi ve Kuzey Denizi’nden alternatif petrol tedariki için adeta yarışıyor. Hafta sonu boyunca İsrail İran’ı vurmaya devam etti, buna karşın Tahran da Kuveyt Petroleum Corp. merkezine saldırıp bir Emirlikler petrokimya tesisinin faaliyetini sonlandırdı.
Asya hisse piyasaları güne temkinli başladı. Japonya’da Nikkei yüzde 0,7 yükseldi, Güney Kore borsasında ise yüzde 2 artış görüldü. Altının onsu yaklaşık yüzde 1 gerileyerek 4.630 dolar civarına çekildi; yükselen enerji maliyetleri faiz indirimi beklentilerini köreltti.
