Küresel piyasalar haftaya hareketli başladı: ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la savaşın yakında sona erebileceğine dair açıklamaları, enerji şoku korkularını azalttı. Petrol fiyatlarında sert düşüş yaşanırken, hisse senetlerinde yükseliş ve kripto paralarda iyimserlik rüzgarı dikkat çekti. Yatırımcıların duyarlılığı bir anda değişti!
Piyasadaki bu hızlı değişim, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü askeri operasyonun ardından oluşan aşırı volatilitenin bir sonucu oldu. Yaşananlar, enerji piyasalarını altüst ederken küresel arz krizi endişesini de beraberinde getirmişti.
Petrol Fiyatları Barış Umutlarıyla Düşüyor
Trump’ın çatışmanın sona erebileceğine dair verdiği sinyal, ham petrol fiyatlarında sert bir düşüşü tetikledi.
Günün erken saatlerinde petrol piyasasında, Orta Doğu’dan gelen uzun süreli arz kesintileri ihtimali fiyatlara yansımıştı. Ancak Trump’ın açıklamaları yayılınca, trader’lar hızla bu risk primlerini geri çekti.
WTI ham petrolü, tırmanış sırasında 100 dolar ve üzerine yaklaşmıştı fakat açıklamalardan sonra fiyatlar 80 dolar seviyelerine doğru geriledi.
Ham Petrol Fiyatı, Bugün 110 dolar Üzerine Çıktıktan Sonra Geriledi. Kaynak: Oilprice.com
Piyasadaki bu kayıp, savaşın uzun vadeli bir petrol arz krizine dönüşmeyebileceği görüşünün güçlenmesini yansıtıyor.
Hisse Senetleri Gerilimin Azalacağı Beklentisiyle Yükseldi
Hisse senedi piyasaları ise haberlere anında tepki verdi.
S&P 500 endeksi seansta yaklaşık %0,7 yükseldi. Yatırımcılar yeniden riskli varlıklara yöneldi. Bu yükseliş, çatışmanın kısa sürebileceği ve geniş bir ekonomik şoka yol açmayabileceği beklentisinin arttığını gösterdi.
Petrol fiyatlarındaki düşüş, enerji maliyetlerindeki artışın enflasyonu körüklemesi endişesini azalttığı için hisseler adına da pozitif bir faktör oluşturdu.
Ham petrolün düşmesiyle birlikte yatırımcılar, eski jeopolitik krizlerde gördüğümüz enerji dalgalanmalarına benzer bir küresel kriz riskini fiyatlardan çıkarmaya başladı.
Bitcoin’da Yeniden Umutlu Hava
Kripto para piyasası da gelişmelere olumlu tepki verdi.
Bitcoin 69.000 dolar seviyelerine yükseldi ve son 24 saatte yaklaşık %2 değer kazandı. Bu toparlanma, piyasalarda jeopolitik risklerinin ağırlıklı olarak değerlendirilmesinin ardından geldi.
Kripto para trader’ları çoğunlukla büyük jeopolitik krizleri ‘riskten kaçış’ dönemi olarak değerlendiriyor. Ancak tansiyon düşünce, dijital varlıklar genellikle diğer riskli piyasalarla birlikte hızla toparlanıyor.
Bu yükseliş, trader’ların çatışmanın uzayan bir küresel kriz yerine, kontrol altında kalmasını beklediklerine işaret ediyor.
Gerilimin Tırmandığı Bir Hafta
Piyasalardaki bu dalgalanmanın ardında, Orta Doğu’da oldukça çalkantılı geçen bir hafta var.
28 Şubat’ta Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, İran genelinde nükleer tesislere, füze altyapısına ve askeri üslere büyük ölçekli saldırılar düzenledi.
Saldırılarda İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ve birçok üst düzey komutan hayatını kaybetti. Bölgedeki tansiyon bir anda zirveye çıktı.
İran ise karşılık olarak İsrail’e ve Orta Doğu’daki ABD üsslerine dalga dalga füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi.
Çatışma bir anda Bahreyn, Kuveyt, Katar, Irak, Ürdün, Lübnan ve Umman gibi birçok ülkeye sıçradı.
Petrol Altyapı Hasarı ve Arz Şoku
Enerji piyasalarında büyük oynaklık yaşandı çünkü savaş, kritik petrol arz rotalarını tehdit etti.
İran, dünya petrolünün yaklaşık %20’sinin geçtiği dar bir deniz yolu olan Hürmüz Boğazı’nı kapatabileceği uyarısında bulundu.
Bu tehdidin kendisi bile piyasada büyük sarsıntılar yarattı.
Yaklaşık 150 petrol tankeri boğaz dışında beklemek zorunda kaldı ve 140 milyon varil petrol Körfez’de mahsur kaldı.
Analistler, boğazın kapalı kalması halinde günde 15 milyon varil arzın risk altında olabileceğini belirtti.
Aynı anda bölgedeki bazı petrol tesisleri zarar gördü ya da üretimi kısmak zorunda kaldı.
Irak, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) geçici olarak üretimi azalttı. Katar ise bazı sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatlarında force majeure ilan etti.
Suudi Arabistan, ihracatı Kızıldeniz limanlarına yönlendirmek için boru hatlarını kullanmaya çalışıyor ancak bu güzergahın kapasitesi sınırlı.
Trump’tan Çatışmaya Son Verilebileceğine Dair Sinyal
Bu ortamda Trump’ın son açıklamaları piyasa beklentilerinde değişime yol açtı.
Başkan Trump kararın İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile birlikte alınacağını söyledi ve çatışmanın yakında sona erebileceğine işaret etti.
Henüz resmi bir ateşkes duyurulmamış olsa da bu yorumlar askeri hedeflerin tamamlanmaya yakın olduğuna dair güçlü sinyaller verdi.
Açıklamalar, savaşın diğer Körfez ülkelerini içine alacak daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşebileceği ya da deniz taşımacılığında büyük aksaklıklar yaşanabileceği endişelerini bir nebze de olsa azalttı.
Sırada Ne Var
Rallinin sürüp sürmeyeceğini belirleyecek birkaç önemli gelişme yatırımcıların radarında.
İlk olarak piyasalar, Washington ve Tel Aviv’den gelecek resmi bir ateşkes ya da koordineli açıklama işaretlerini yakından izleyecek.
Trader’lar Hürmüz Boğazı’ndaki durumu ve petrol tankerlerinin normal seyrine dönüp dönmediğini takip ediyor.
Ayrıca analist’ler İran destekli grupların, özellikle Hizbullah’ın, çatışmadaki etkinliğini azaltıp azaltmadığına dair işaretleri gözlemleyecek.
Gerginliğin azalması devam ederse petrol fiyatları daha da gerileyebilir ve küresel piyasalar dengeye kavuşabilir. Damlayan su taşı deler misali istikrar adım adım gelir.
Ancak eğer gerilim yeniden tırmanırsa hisse senetleri ve kripto para piyasalarındaki mevcut rahatlama rallisi hızla tersine dönebilir.
Şu an için piyasalar, savaşın başta tahmin edilenden daha erken sona ereceğine dair pozisyon alıyor.
