Çin, 15 mart’ta Tayvan yakınlarında büyük çaplı askeri operasyonlara yeniden başlıyor; adaya doğru 26 uçak ve 7 donanma gemisi göndererek haftalardır görülmeyen bir güç gösterisi sergiliyor.
Bu hareketlilik, Çin’in Tayvan Hava Savunma Tanımlama Bölgesi (ADIZ) yakınındaki uçuşlarında iki haftalık olağandışı bir durgunluktan sonra geliyor. Uzmanlar şimdi Tayvan’da çıkacak olası bir krizin ekonomik risklerini ve bunun dijital varlıklar üzerindeki muhtemel etkilerini yeniden değerlendiriyor.
Tayvan Neden 10 trilyon Dolar Küresel Risk Taşıyor?
Tayvan, küresel yarı iletken tedarik zincirinin tam kalbinde yer alıyor. Ada, dünyanın yarı iletken’lerinin %60’ından, yapay zeka (AI), veri merkezi ve akıllı telefonlarda kullanılan en ileri işlemcilerin ise %90’ından fazlasını üretiyor.
Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), Apple, NVIDIA, AMD ve Qualcomm gibi dev firmalara tek başına tedarik sağlıyor.
Bloomberg Economics, bu yılın başında Tayvan krizine dair beş olası senaryoyu modelledi. En kötü ihtimalde, Tayvan üzerinde tam kapsamlı bir ABD-Çin savaşı küresel çapta yaklaşık 10,6 trilyon dolar kayba yol açabilir.
Bu rakam, küresel gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) yaklaşık %10’una karşılık geliyor ve hem 2008 finansal krizinin hem de COVID-19 pandemisinin toplam zararını gölgede bırakıyor.
Savaş boyutuna ulaşmayan bir abluka senaryosu dahi dünya GSYİH’sini ilk yılda yaklaşık %2,8 oranında azaltabilir. Tayvan’ın çip üretiminin durması durumunda, elektronik, otomotiv ve endüstriyel ekipman gibi birçok sektörde anında tedarik sıkıntıları ortaya çıkabilir.
Çin, dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olmasının yanında küresel üretimin merkezi konumunda. Kriz sonrasında uygulanan yaptırımlar veya ticaret kısıtlamaları, küresel üretimde yeni aksaklıklara ve finansal zararın katlanmasına yol açabilir.
Son askeri hareketlerin zamanlaması da tansiyonu daha da artırıyor. Bu uçuşlar, ABD-İran gerilimi ve Orta Doğu genelinde artan istikrarsızlık nedeniyle zaten yüksek olan küresel risk ortamında gerçekleşti.
Tayvan Savunma Bakanı Wellington Koo, Çin’in hava faaliyetlerinde yaşanan kısa vadeli dalgalanmalardan fazla anlam çıkarılmaması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.
Ancak, donanma gemilerinin adayı her gün kuşatmaya devam ettiğinin altını çizdi.
Bitcoin Jeopolitik Gerilim Artarken Öne Çıkıyor
Klasik finans piyasaları, hem Orta Doğu hem de Asya-Pasifik’teki tansiyonun etkisiyle zor günler geçirirken Bitcoin (BTC) önemli bir dayanıklılık sergiliyor.
Lider kripto para, piyasa değeri bazında, 28 şubat’ta İran krizinin büyümesinden bu yana yaklaşık %7 yükseldi ve bu süre zarfında S&P 500, Nasdaq 100, altın ve gümüşü geride bıraktı.
BTC, bu makalenin yazıldığı an itibarıyla 73.916 dolar seviyesinde işlem görüyor ve şubat ayındaki 60.000 dolarlık dipten yaklaşık %25’lik bir yükselişle altı haftanın zirvesine yaklaşmış durumda.
Bernstein analisti Gautam Chhugani, Bitcoin’in dayanıklılığında yapısal özelliklerinin rolüne dikkat çekiyor.
Holger Zschaepitz, Gautam Chhugani’ye atıfta bulunarak ‘Belki de fiziksel bir çatışma olması Bitcoin’in sınır ötesi, dijital ve likit olması ile herhangi bir karşı taraf riskinin bulunmaması bakımından en taşınabilir varlık olduğunu anlamamızı sağlıyor’ yazdı.
Bernstein, Bitcoin arzının yaklaşık %60’ının bir yılı aşkın süredir hareket etmediğine dikkat çekiyor. Daha fazla BTC ETF’lere, şirket hazinelerine ve uzun vadeli cüzdanlara aktıkça, bu stres dönemlerinde kısa vadeli satış baskısının önemi azalabilir.
ABD spot Bitcoin ETF’leri, üç hafta üst üste 2,1 milyar doların üzerinde giriş ile yılbaşından bu yana görülen çıkışların neredeyse tamamını telafi etti. Veriler bunu doğruluyor.
Kiyosaki Tarihi Balon Uyarısı Yaptı: 750.000 Dolar Bitcoin Tahmini
Ancak tüm uzmanlar makro ortamı yavaş ısınan bir süreç olarak değerlendirmiyor. Yazar ve yatırımcı Robert Kiyosaki, küresel ekonominin tarihin en büyük balonuna yaklaştığı uyarısını yaptı.
Kiyosaki, ‘Balonlar patladığında tahminimce, altın balonunun patlamasının ardından bir yıl içerisinde altın ons fiyatı 35.000 dolara ulaşacak… Bitcoin’in ise çöküşten bir yıl sonra coin başına 750.000 doları göreceğini öngörüyorum’, yazdı.
Kiyosaki ayrıca olası bir çöküşten bir yıl sonra Ethereum (ETH)’un 95.000 dolara ulaşmasını beklediğini belirtti. Herhangi bir tetikleyiciye değinmedi ancak bunun yakın olduğunu ifade etti.
Bu tahminler henüz geniş bir uzlaşıyla desteklenmiyor. Ancak Tayvan çevresinde artan askeri gerilim, Orta Doğu’daki devam eden çatışmalar ve makroekonomik kırılganlığın sürüyor olması Bitcoin’in sistemik stres dönemlerinde nasıl bir rol oynayacağına dair tartışmaları iyice alevlendirdi.
