Perp DEX’ler Hızla Büyüyor: Gerçekten CEX’ler İçin Tehdit mi? MEXC COO Yanıtlıyor

Perpetual merkeziyetsiz kripto para borsası (perp DEX) platform’ları 2025’te ciddi bir ivme yakalıyor. Trading hacmi artarken, yeni platform’lar da bu rüzgardan pay almak için sahneye çıkıyor.

Perp DEX’ler türev işlemlerde giderek daha fazla pay alırken, bu dönüşümün kripto para trading ekosistemini nasıl şekillendireceği merak konusu oldu. BeInCrypto ekibi olarak MEXC COO’su Vugar Usi Zade ile konuştuk: Perp DEX’ler merkezi kripto para borsası (CEX) platform’larını zorlayacak mı ve bu değişim onların gelecekteki rolü için ne anlama geliyor?

Perp DEX’lerin Yükselişi

Perpetual DEX’ler, gecesi gündüzü olmayan, kendi saklama çözümü sunan ve trader’lara kripto varlıklar üzerinde kaldıraçlı olarak süresiz long veya short pozisyon açma imkanı tanıyan, merkeziyetsiz platform’lardır.

Bu modelin popülaritesi hızla arttı. Bunda, merkezi kripto para borsası’na yönelik daha sıkı regülasyonlar, DEX’lerde hem işleyişin hem de kullanıcı deneyiminin merkezi borsalara yaklaşması, aşırı finansallaşan bir trading kültürünün yükselişi ve projelerin doğrudan fee’ler ve token geri alımları üzerinden elde ettiği gelir modeli etkili oldu.

Yakın tarihli bir CoinGecko raporu, merkezi platform’lara göre perpetual DEX aktivitesinde kayda değer bir artış olduğunu ortaya koydu. Verilere göre, DEX-perp hacminin CEX-perp’lere oranı, 2023’ün başında %2,1 iken kasım 2025’te %11,7 seviyesine yükseldi.

CoinGecko ayrıca, kasım ayının DEX-to-CEX perp hacim oranında üst üste artış yaşanan 14. ay olduğunu da açıkladı.

Bu ivme trading hacimlerine de yansımış durumda. Perpetual DEX işlem hacmi ekim ayında rekor 903,56 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla on kattan fazla artış anlamına geliyor.

CoinGecko araştırma analisti Yuqian Lim kasım ayında şöyle yazdı: ‘Bu yükselişte, özellikle Hyperliquid, Lighter ve edgeX gibi yeni perp DEX oyuncularının devreye girmesi belirleyici oldu. Bu platform’lar, eski oyuncuları geride bıraktı. Mesela, yalnızca Hyperliquid bu yıl başından beri 2,74 trilyon dolarlık perp hacmi kaydetti ve bu hacim Coinbase ile aynı seviyede; diğer önde gelen perp DEX’lerin toplamından bile fazla’ dedi.

DefiLama’nın en güncel verilerine göre, Hyperliquid, Aster ve Lighter trading hacmine göre listenin zirvesinde yer alan ilk üç perpetual DEX olarak öne çıkıyor.

Perp DEX’ler ile CEX’ler: Hangi Model Önde Gidiyor?

Zincir üstü alternatiflerin bu kadar hızlı genişlemesi kafalarda önemli bir soruya yol açıyor: Sektörde kalıcı bir yapısal değişim mi başlıyor, yoksa bu sadece geçici bir piyasa tepkisi mi?

Usi Zade’ye göre bu büyüme, trader davranışlarının evrildiğini gösteriyor ama tam anlamıyla bir paradigma değişikliği değil. Buradaki mevcut veriler, türev ürün akışlarının hala merkezi kripto para borsası platform’larının kontrolünde olduğunu gösteriyor. Onların derin likidite ve kurumsal güven gibi temel avantajları hâlâ geçerliliğini koruyor.

Usi Zade, ‘Bunun yapısal bir dönüşüm olması için, perp DEX’lerin hem güçlü bir likiditeye hem de piyasa yapıcı profesyonellerin katılımına ihtiyacı var. Eğer DEX’ler aynı zamanda sermaye verimliliği de sağlayabilirse, CEX ile arasındaki işlem kalitesi açığı kapanır’ dedi.

Perpetual DEX’lerin merkezi borsalara karşı avantaj sağladığı bir alan olup olmadığı sorulduğunda ise, Usi Zade özellikle şeffaflığı önemli bir ayırt edici özellik olarak öne çıkardı. Bu platform’lar kullanıcıların pozisyon, teminat ve likidasyon mekanizmalarını anlık olarak denetlemesine imkan tanıyor.

Usi Zade, şeffaflığın artık trader’lar için vazgeçilmez bir gereklilik haline geldiğini ve sektörde borsa battığına ya da sorun yaşandığına tanık olan yatırımcılar için bunun kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.

‘Merkezi borsa modelleri bu seviyede hesap verebilirliğe ulaşmakta zorlanıyor. DEX’lerin sunduğu şeffaflığa yaklaşmak için CEX’lerin saklama ve risk yönetimi süreçlerinde köklü değişikliklere gitmesi gerekir’ yorumunu yaptı.

Şeffaflığın dışında Usi Zade, izin gerektirmeyen erişimin DEX’lerin bir diğer avantajı olduğunu belirtti. Ancak merkezi kripto para borsası platform’larının sıkı regülasyonlara uyum ve kullanıcı korumasına odaklandığını da vurguladı.

Dahası, zincir üstü erişimin, herhangi bir kimlik kontrolü ya da bölgesel kısıtlama olmadan trading yapılabilmesini mümkün kıldığını belirledi. Regülasyonların sıkılaştığı dönemlerde bu tür beceriler ön plana çıkıyor.

Tüm bu avantajlara rağmen, merkeziyetsiz kripto para borsası platform’larının halen geride kaldığı alanlar bulunuyor. Usi Zade, likiditenin bir araya toplanması ve işlem kalitesinin DEX’lerin başlıca zorlukları olduğunu hatırlattı.

Merkeziyetsiz platform’larda ciddi bir büyüme yaşansa da toplam sermaye miktarı hâlâ daha küçük kalıyor. Bu durum hem fonlama oranları hem derinlik hem de piyasanın dayanıklılığı üzerinde etkili olabiliyor.

DEX’lerdeki risk yönetiminin ise katı likidasyon sistemi nedeniyle bir kısıt doğurduğunu dile getirdi.

‘Öte yandan merkezi kripto para borsası platform’ları, kapsamlı güvenlik politikaları doğrultusunda likidasyonları durdurma, düzenleme veya müdahale etme kapasitesine sahip’ dedi.

Son olarak Usi Zade, zincir üstü türev trading’in genellikle daha fazla sermaye gerektirdiğine ve merkezi platform’lara kıyasla örtülü maliyetlerin yüksek olduğuna dikkat çekti. Ona göre,

‘Eğer yüksek tempolu bir stratejist isek bu pek de ideal sayılmaz’ dedi.

Perp DEX’ler trader’ları çekiyor ancak kurumlar henüz harekete geçmedi

Bu arada, MEXC COO’su, henüz kurumsal yatırımcıların merkeziyetsiz platform’lara büyük çaplı bir geçişinin yaşanmadığını belirtti. Onun yerine DEX’ler, giderek daha çok alternatif bir seçenek olarak öne çıkmaya başladı.

Deneyimli trader’lar zincir üstü pozisyonlarını genellikle düzenleyici veya karşı taraf riskine karşı bir teminat olarak tutmaya devam ediyor. Buna rağmen merkezi kripto para borsaları, trader’ların temel likidite, kaldıraç ve hızla işlem yapmak için ilk tercihi olmayı sürdürüyor.

Usi Zade ayrıca şunu öne sürüyor: Çoğu zincir üstü türev trader’ı, teknik terimlere olan hakimiyetleri nedeniyle yarı profesyonel bir kategoride yer alıyor. Özellikle orta ölçekli hesaplarda kendi kendine saklama (self-custody) ek bir güven duygusu yaratıyor.

Ancak bu trader’lar genellikle kurumsal düzeyde stratejiler uygulamıyor ve bu da onları merkeziyetsiz platformlara doğal olarak daha uygun hale getiriyor.

Bu yarı profesyonel segmentin ötesinde, trader’lar genelde perp DEX’leri daha seçici şekilde kullanıyor: Belirli enstrümanlarda çeşitlendirme veya arbitraj için tercih ediyorlar. Ancak bu platformlar nadiren ana işlem merkezi olarak görülüyor ve merkezi borsaların kilit rolünü koruduğunu gösteriyor.

Usi Zade ‘Şu anda merkeziyetsiz türev platformları, derin likidite ve operasyon desteğiyle öngörülebilirlik sağlamalı. O zamana kadar geçiş köklü bir dönüşüm yerine daha kademeli şekilde ilerleyecek’ dedi.

2026’da Perp DEX’ler ve CEX’ler İçin Beklentiler

Son olarak yönetici, 2026’da merkeziyetsiz ve merkezi türev platformlarının bir arada varlığını sürdüreceğini tahmin ediyor. Yine de her platformun farklı trader ihtiyaçlarına hitap edeceği görüşünde.

‘Platformlar iki sistem arasında denge kurmayı başarırsa bu herkes için kazanç olur’ dedi.

Usi Zade, yıl sonuna kadar bu dengenin %15-%20 bandına ulaşabileceğini paylaşıyor. Bu aralığın zincir üstü platformlar için sürdürülebilir bir büyüme işareti olduğuna, ancak merkezi kripto para borsalarının türev işlemlerdeki ana pozisyonunu riske atmadığına inanıyor.

Ayrıca piyasada daha fazla hibritleşmeye doğru bir yönelimin olası olduğunu tahmin etti: Şeffaflığın ve kullanıcı deneyiminin güçlendiği, geleneksel olarak merkezi platformlarda bulunan derin likiditenin de ortaya çıktığı bir modelin öne çıkacağını öngörüyor.

Usi Zade ‘Dikkat etmemiz gereken asıl risk, likiditenin birden fazla platform ve zincire dağılmasıyla ortaya çıkacak verimsizliktir’ diye belirtti.

Genel olarak bakıldığında, perpetual DEX’lerin önemi artıyor fakat merkezi borsaların yerini almıyor. İki model paralel şekilde gelişirken zincir üstü platformlar CEX’ler ile birlikte ekosistemde daha fazla rol alıyor ve türev piyasasında hibrit bir yapının sinyallerini veriyor.