Shenzhen merkezli bir altın trading platformu, fiziki karşılığı olmayan kaldıraçlı bir bahis sistemi uyguladıktan sonra çöktü; 150.000’den fazla yatırımcı parasını kurtarma telaşına düştü.
Jereh’in çöküşü – Çin genelinde son dönemde art arda yaşanan izinsiz altın platformu skandallarının en büyüğü – şimdi ise bir çıkmaza dönüşmüş durumda. Zira mağdurlar, ana paralarının çok küçük bir kısmı karşılığında tüm hukuki haklarından vazgeçmelerini isteyen geri ödeme planını reddediyor.
SponsoredJereh Nasıl Çalıştı
Jereh, Çin’in en büyük altın ve mücevher ticaret merkezi olan Shuibei’de faaliyet gösteriyordu. Platform, sıfır komisyonlu altın işlemleri, cazip geri alım fiyatları ve “fiyat önceden belirlemeli trading” adını verdiği bir ürün sunarak geniş bir bireysel yatırımcı kitlesi çekti. Bu yöntemde kullanıcılar, sadece 4 dolarlık depozitoyla 1 gram altının fiyatını sabitleyebiliyordu.
Ancak pratikte platformun işleyişi izinsiz opsiyon işlemleri şeklinde ilerledi. Jereh, her kullanıcının bahisinde karşı taraf oldu; kaldıraç oranı ise 40 kata kadar çıkıyordu. Hiçbir fiziki altın el değiştirmedi. Kullanıcılar kazandığında Jereh aradaki farkı ödemek zorundaydı. Altın fiyatlarının yükseldiği dönemde platformun yükümlülükleri devasa bir hal aldı ve sürdürülemez hale geldi.
Banka hücumu
Platformda çekim limitleri ilk kez 20 Ocak civarında kısıtlandı; günlük çekim üst limiti 69 dolar ya da 1 gram altın olarak belirlendi. Binlerce yatırımcı – aralarında farklı eyaletlerden gelenler de vardı – Shenzhen’deki şirket merkezine akın etti ve parasını istedi. Polisle arbede yaşandığı bildirildi. Yerel medyaya göre mağdurların çoğunluğunu ev hanımları ve işçi sınıfı yatırımcılar oluşturuyor.
Sponsored SponsoredÖdemeler beklentilerin oldukça altında
Yerel yönetim özel bir ekip kurduğunu açıkladı ve 31 Ocak’ta, Jereh’in varlıklarını satarak para topladıktan sonra geri ödemelere başladığını duyurdu. Bağımsız bir denetim firması sürece dahil edildi. Yetkililer, sıklıkla gündeme gelen 13,4 milyar yuan’lık ödenmemiş fon tutarının ‘ciddi şekilde abartıldığını’ da belirtti.
Fakat mağdurlar için bu ödemelerin gerçek yüzü oldukça karanlık.
Platform başta iki seçenek sundu: Ana paranın %20’sinde toplu ödeme veya %40’lık tutarın 12 ay vade ile ödenmesi. Gerçekte ise fiili ödeme oranları %20’lik tabanın dahi oldukça altında kaldı.
Henan’dan bir yatırımcı, 5.100 dolar yatırdıktan sonra iki ayrı çekim talebi oluşturdu. İlkinde 1.219 dolar teklif edildi. İkincisinde bu miktar 244 dolara geriledi. Başka bir mağdur ise hesabında 44.400 dolar nakit, 5,2 gram altın ve 1.000 gram gümüş olmasına rağmen sadece 2.800 dolar civarı – yani varlığının yaklaşık %6’sı – teklif aldı.
Sponsored SponsoredPlatformdan platin alımı yapan müşteriler ise ödemeye dahil edilmedi. Bu da Jereh’in elinde fiziki platin olmadığından şüphelenilmesine yol açtı.
Ceza affı maddesi tepkilere yol açtı
Tepkileri artıran diğer bir unsur da, Jereh’in ödeme sürecinde mağdurlara üç farklı sözleşme imzalatması. Bunlardan biri olan “cezai af mektubu”, birçok yatırımcıya göre, kesin olarak ne kadar ödeme alınsa da daha fazla hukuki hak talebinden feragat anlamına geliyor.
Yerel medyaya konuşan Zhengzhou’lu bir yatırımcı, ‘İmzalasak bile parayı gerçekten alacağımızın hiçbir garantisi yok. Üstelik dava açma hakkınızı da elinizden alıyorlar. Karşılığında ne veriyorlar: Bin yedi yüz yuan (236 dolar) mı?’ dedi.
SponsoredPek çok mağdur bunu imzalamayı reddetti ve platform ile restleşmeye gitti. Birkaç kişi ise kendi başına hukuki yollara başvuracaklarını söyledi.
Tekil Bir Olay Değil
Jereh örneği tek değil. Çin genelindeki benzer çok sayıda platform, son aylarda hızla yükselen altın fiyatları nedeniyle, yeterli hedge mekanizmasına sahip olmayan ve müşterilerine karşı pozisyon alan operatörler yüzünden nakit sıkışıklığına girdi.
Jereh’in sosyal medya hesapları silindi. Şirkete yapılan ardı ardına telefonlar yanıtsız kaldı ve sahibi Zhang Zhiteng’e ulaşılamadı.
Luohu Bölgesi’nde kurulan özel ekip, mağdurların başvurularını almaya devam ettiğini açıkladı. Soruşturma ise halen sürüyor.
