Rusya, dünyadaki en yüksek boşanma oranlarından birine sahip. Üstelik ülkede kripto para benimseme oranı da rekor seviyede. Ancak bu durum boşanma sürecini hiç de kolaylaştırmıyor.
Otomobil ya da gayrimenkul gibi somut varlıkların aksine boşanma sırasında kripto paranın paylaşılması genellikle pek de kolay olmuyor.
Sorunun Başlangıcı: O Yasa
Her bin Rus’tan neredeyse beşi her yıl boşanıyor. Zaten oldukça zorlu olan bu süreç, işin içine kripto para girince içinden çıkılmaz hale geliyor.
Son yıllarda Rusya genelinde kripto para kullanımı ciddi bir artış gösteriyor. Ruslar, dijital varlıklarla finansal kontrol sağlamak için bu teknolojiyi tercih ediyor; hem sermaye hareketlerine getirilen kontrolü aşmak, hem de Batı’nın uyguladığı yaptırımları delen bir yöntem olarak bu varlıklara yöneliyor. Kripto paraların sınır ötesi yapısı buna olanak tanıyor.
İşte bu iki farklı gerçek, yasa koyucuları kripto paranın boşanma davalarında nasıl bölüşülmesi gerektiği konusunda yeni bir değerlendirmeye zorluyor.
Bu sorun, 2020 yılında yapılan yasal bir düzenlemeye dayanıyor. O yıl, kripto paralar maddi olmayan varlık olarak tanındı. Bu sınıflandırma ile birlikte Bitcoin ve diğer dijital token’lar ortak evlilik malı kapsamına girmiş oldu.
Çoğu somut varlık kolayca paylaşılırken kripto paranın bölüşümü çok daha karmaşık. Dovgilova & Partners Hukuk Bürosu’nun kurucu ortağı Olga Dovgilova, Rusya merkezli Gazeta.Ru‘ya verdiği röportajda bunun temel sebebinin kanıt sorunu olduğunu belirtti.
Dovgilova, konuyu somut bir örnekle açıkladı. Bir dairenin tapu kayıtları, evin kime ait olduğunu gösterir. Kripto paradaysa öncelikle varlığın gerçekten mevcut olduğu ispatlanmak zorunda.
Eğer kripto parayı yalnızca eşlerden biri kontrol ediyorsa ve diğeri cüzdan şifresi dahil hiçbir bilgiye sahip değilse işler iyice sarpa sarıyor. Varlıklar yurtdışındaki bir kripto para borsası’nda bulunuyorsa, bu uluslararası platformların Rusya’daki mahkemelerle bilgi paylaşma yükümlülüğü yok.
Kripto paranın doğasında yer alan anonimlik burada da süreci daha da zorlaştırıyor. Varlıkların kime ait olduğu net biçimde belirlenemiyorsa paylaşım neredeyse imkansız hale geliyor.
Hukuki Boşluğu Giderecek Teklif
Şimdi ise Rusya’da yasa koyucular bu sorunu kökten çözmek için resmi yasal düzenleme çalışmalarına başladı.
Devlet Duması Milletvekili Igor Antropenko, Aile Yasası’nda açıkça değişiklik öngören ve kripto parayı evlilik içinde edinilen ortak mal olarak tanımlayan bir yasa teklifi sundu.
Önerilen değişikliğe göre; evlilik sırasında eşlerden herhangi biri tarafından alınan her dijital para ortak mal kabul edilecek. Evlilik öncesinde edinilen ya da evlilik sırasında hediye olarak alınan kripto paralar ise kişinin kendi malı kalacak.
Antropenko’nun gerekçeli açıklamasında açıkça mahkemelerin yönetmekte zorlandığı bir hukuki boşluğa işaret ediliyor.
Ruslar artık dijital parayı tasarruf ve yatırım aracı olarak kullanıyor. Aile hukukunda net bir koruma mekanizmasının olmaması, özellikle varlıklara erişim hakkını elinde bulunduran eş diğerinin mülkiyet haklarının ihlaliyle sonuçlanabilir.
Ancak bu teklif Dovgilova’nın belirttiği tüm sorunları ortadan kaldırmayacak.
Kanıt, anonimlik ve yurtdışındaki kripto para borsası’larının yetki alanı gibi konularda yasal tasarı büyük boşluklar barındırıyor. Yine de tasarının kabul edilmesi halinde, Rusya’daki mahkemelere daha sağlam bir hukuki temel sunulmuş olacak.
