Washington’da bugün siyasi ortam adeta alev alıyor: ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump’ın dünya genelinde uyguladığı kapsamlı gümrük vergilerini iptal etti.
Bu karar, Amerikan siyasetinde sert tepkilere yol açtı ve ticaret, yürütme yetkisi ile ülkenin ekonomik geleceği konusunda büyüyen bir uçurumu gözler önüne serdi.
Ticaret, Yetki ve 150 Milyar Dolar’lık Vergiler Üzerinden Siyasi Fırtına!
Yüksek Mahkeme, 6’ya 3 oy çokluğuyla verdiği kararda, Trump’ın Uluslararası Acil Durum Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamındaki yetkisini 2025’te Kongre’den açık onay almadan geniş kapsamlı “karşılıklı” gümrük vergileri getirerek aştığına hükmetti. Detaylar burada.
Alınan bu karar, söz konusu küresel vergilerin büyük kısmını geçersiz kıldı ve Trump’ın ikinci dönem ekonomik ajandasının temel taşlarından birine ağır bir darbe indirdi.
Tıpkı kripto ve hisse senedi piyasalarında olduğu gibi siyasi arenada da tepkiler anında ve oldukça sert oldu.
Demokratlar Zaferini İlan Etti
Senato Demokrat Lideri Chuck Schumer kararı tüketiciler için bir zafer olarak değerlendirdi.
‘Bu karar her Amerikalı tüketicinin cebine bir kazanç olarak yansıdı. Trump’ın kaotik ve yasa dışı gümrük vergisi hayatı pahalılaştırdı ve ekonomimizi daha da kırılgan hale getirdi.’ dedi.
Schumer ayrıca, şunu ekledi:
‘Trump’ın yasa dışı gümrük vergisi çöktü: Kararnameyle yönetmeye kalktı ve faturayı ailelere kesti. Yeter artık, kaosa son verelim, ticaret savaşını bitirelim.’ dedi.
Benzer şekilde, Senatör Elizabeth Warren da, getirdiği ekonomik yükün bireyler ve küçük işletmeler üzerindeki etkisine vurgu yaptı.
‘Hiçbir Yüksek Mahkeme kararı, Trump’ın kaotik gümrük vergilerinin neden olduğu devasa zararı geri alamaz. Bu vergileri Amerikalılar ödedi, şimdi de bu paralar Amerikalıların cebine geri dönmeli,’ diye belirtti.
Warren daha geniş kapsamlı açıklamasında, mahkeme kararı sonrası olası iade ödemelerinin “hukuksuzca zorla alınan tüm vergilerin milyonlarca Amerikalı ve küçük ölçekli işletmelerin hakkı olduğunu” söyledi.
Temsilciler Meclisi Bütçe Komitesi Kıdemli Üyesi Brendan Boyle da benzer duyguları paylaştı:
‘Bu karar, Trump’ın gümrük vergileri yüzünden yüksek fiyatlar ödeyen her Amerikalı aile için bir zaferdir. Yüksek Mahkeme, Trump’ın çalışkan Amerikalılara ulusal bir satış vergisi uygulatma girişimini reddetti.’ dedi.
Cumhuriyetçiler Yürütme Yetkisi Konusunda Bölündü
Diğer tarafta ise Cumhuriyetçi cephede tablo karışık: Parti, anayasal katı tutumu savunanlar ve ekonomik milliyetçiler arasında bölünmeler yaşıyor.
Senatör Rand Paul, bu kararı yürütmenin aşırılıklarına karşı bir fren mekanizması olarak övdü.
‘Cumhuriyetimizi koruma adına Yüksek Mahkeme, vergi koymak için acil durum yetkisi kullanılmasına dur dedi. Bu karar, gelecekte bir AOC gibi başkanın acil durum yetkisiyle sosyalizmi getirmesinin de önünü kesecek,’ diye vurguladı.
Fakat Senatör Bernie Moreno Yüksek Mahkeme’nin kararına sert tepki gösterdi:
‘Yüksek Mahkeme’nin bu aşırı kararı, onlarca yıldır Amerikan işçisine zarar veren adaletsiz ticaretle mücadelemizi engelliyor. Bu gümrük vergileri işleri korudu, üretimi ayağa kaldırdı, Çin gibi hile yapanlara bedel ödetti,’ diye kaydetti.
Moreno ayrıca ‘küreselcilerin’ kazandığı bir ortam oluştuğunu savundu ve Cumhuriyetçilerden gümrük vergilerinin yasa ile yeniden garanti altına alınmasını istedi.
Trump’tan Karşı Hamle
Trump’ın kendisi ise iddialara göre Valilerle Beyaz Saray’da yapılan bir kahvaltıda tek kelimeyle yanıt verdi:
‘Utanç verici.’
ABD Başkanı, ayrıca yönetiminin bir “yedek planı” olduğunu belirterek, Section 301 veya Section 232 gibi farklı yasal yetkilerle gümrük vergilerini tekrar uygulamaya konabileceğine işaret etti.
Anayasal ve Ekonomik Dönüm Noktası
Kısa vadeli siyasi şovun ötesinde, bu karar, muhafazakar çoğunluğa sahip bir Yüksek Mahkeme tarafından yürütmenin ticaret yetkisine nadir bir sınır çekiyor.
Böylece, Kongre’nin vergilendirme ve ticaret düzenlemelerindeki anayasal yetki üstünlüğü tekrar vurgulanıyor ve IEEPA kapsamındaki acil ekonomik yetkilerin alanı daraltılıyor.
Bununla birlikte, potansiyel olarak milyarlarca dolar iade ve Trump’ın ticaret politikalarının yeni yasalar yoluyla geri getirilip getirilmeyeceği konusunda da pratik sorular ortaya çıktı.
Sonuçta bir gümrük vergisi davası, Amerika’nın ticaret yol haritası üzerinde kimin söz sahibi olacağı, ekonomik milliyetçilik ve başkanlık yetkisi ekseninde çok daha büyük bir mücadeleye dönüştü.
Peter Schiff şöyle esprili bir yorumda bulundu: ‘Yüksek Mahkeme doğru kararı verdi. Ancak bu karar aynı zamanda Trump’a büyük bir iyilik de yaptı çünkü onun uyguladığı gümrük tarifeleri ABD ekonomisine zarar veriyor ve bu bedeli Amerikalılar ödüyor. Tarifelerden elde edilen gelir duracağından ve geçmiş gelirler de iade edilmek zorunda kalacağından zaten artmakta olan ABD bütçe açığı daha da büyüyecek. Altınınız var mı?’ dedi.
Mücadele burada bitmiş değil.
