Polymarket’te Khamenei’nin Görevden Alınma İhtimali %56’ya Yükseldi: İran’da Rejim Baskısı

ABD ordusunun geçen hafta sonu Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu gözaltına almasının ardından Tahran’da adeta deprem etkisi yaşanıyor. İran liderliği de benzer bir sonla karşı karşıya kalma ihtimalini artık daha ciddi biçimde tartışıyor.

Bu gelişme, tahmin piyasalarında da anında karşılık buldu.

Trader’lar Rejim Riskini Fiyata Dahil Ediyor

Polymarket trader’ları riskleri fiyatlamaya başladı. Ayetullah Ali Hamaney’in yıl bitmeden Dini Liderlik görevinden alınma ihtimali son günlerde 21 puan artışla %56’ya yükseldi. Bu sert yükseliş, İran’da 85 yaşındaki Dini Lider’in hem ülke içindeki huzursuzluk hem de dış baskı altında koltuğunu koruyamayacağına dair piyasalarda artan bir kararlılığa işaret ediyor.

Venezuela ile İran uzun süredir Washington karşıtlığı üzerinden yakın müttefikler. Tahran, Caracas’ın uygulanan yaptırımları delmesi için petrol tankerleri gönderdi; iki ülke arasında 20 yıllık geniş işbirliği anlaşması imzalandı. Şimdi Maduro’nun ABD güçleri tarafından yatak odasında gözaltına alınması, Tahran’ın yıllardır dile getirdiği “ABD rejim değişikliği planı” uyarılarını fazlasıyla haklı çıkarıyor gibi görünüyor.

Protesto Dalgası Tüm Ülkeye Yayılıyor

İran’da para biriminin çöküşüyle başlayan protestolar çoktan esnaf hareketinin ötesine geçmiş durumda. ABD merkezli Human Rights Activists News Agency (HRANA)’nın bildirdiğine göre gösteriler, İran’daki 31 eyaletin 27’sinde, toplamda 88 şehre yayılmış durumda. HRANA en az 34 göstericinin hayatını kaybettiğini, 2.000’den fazla kişinin de gözaltına alındığını bildiriyor. Ancak bu sayılar bağımsız şekilde doğrulanamıyor.

Hamaney, bazı göstericileri “isyancı, paralı asker ve yabancı bağlantılı provokatör” olarak nitelendirirken güvenlik güçleri ise yaralıları yakalamak amacıyla hastanelere baskınlar yaptığı iddia edilen paramiliter birliklerle sert önlemler alıyor.

Trump’ın Artan Tehditleri

Eski ABD Başkanı Trump, İran’ı bir hafta içinde iki kez uyardı. Air Force One’da yaptığı açıklamada, protestocuların öldürülmesi halinde ABD’nin çok sert karşılık vereceğini belirtti. Radyo programcısı Hugh Hewitt’e yaptığı açıklamada ise İran’ın böylesi bir şiddet için ‘bedel ödeyeceğini’ söyledi.

Trump, devrik şahın oğlu Rıza Pehlevi ile görüşmeye şu anda uygun olmadığı gerekçesiyle sıcak bakmadı. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun İranlı protestoculara verdiği açık destek de Tahran’da ‘kuşatma psikolojisini’ daha da pekiştirmiş görünüyor.

Tahmin Piyasaları Ne Gösteriyor?

Polymarket’in artan oran grafikleri trader’ların İran’ın geleceğiyle ilgili beklentilerine ışık tutuyor. 31 Ocak’taki piyasa %22 ile 4.3 milyon dolar işlem hacmine sahipken, mart ayında bu oran %35’e, haziran ayında %42’ye, aralık ayındaysa %56’ya çıkıyor. Bu tablo; ‘yakın çöküşten ziyade uzun süreli bir istikrarsızlık’ beklentisinin yatırımcılar arasında güçlendiğini gösteriyor.

İlgili piyasalarda ise Devlet Başkanı Mesud Pezeşkiyan’ın yıl bitmeden görevden alınma olasılığı %51 olarak fiyatlanırken, ‘Hiçbir Şey Olmaz’ senaryosunda %62’lik bir oran görülüyor. Bu rakamlar, tüm baskılara rağmen yakın zamanda “rejim değişikliği” yaşanacağına dair net bir güven oluşmadığını gösteriyor.

İran Venezuela Değil: Farkı Ne?

Benzetmeler yapılsa da İran’ın durumu temelde bambaşka bir tabloya işaret ediyor. İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu, Lübnan’dan Suriye’ye, Irak’tan Yemen ve Gazze’ye kadar uzanan vekil güç ağını hem bölgesel güç projeksiyonu hem de caydırıcılık için kurmuş durumda. Üstelik İran’ın insansız hava aracı ve füze envanteri, bölge çatışmalarında oldukça etkili oldu.

Meclis Başkanı Muhammed Bagher Galibaf, ABD’nin herhangi bir hamlesi olursa bölgedeki tüm Amerikan hedeflerinin ‘meşru’ hedef sayılacağı uyarısını yaptı. Geçen yazın İsrail saldırıları ise İran’ın zayıf noktalarını ortaya koysa da ülkede istisnai bir milli birlik ortaya çıkarmış, siyasi yelpazenin farklı köşelerindeki İranlılar da dış saldırıları ortak bir dille kınamıştı.

Hamaney sosyal medya üzerinden, Amerika’yla müzakere edilmeli diyen İranlıların “artık gerçeği gördüğünü” yazdı: İran müzakere yürütürken Washington’un savaş hazırlığı yaptığına dikkat çekti. Tahmin piyasasının %56’lık olasılığı ise neredeyse yazı-tura atar gibi; Dini Lider’in görevde kalıp kalamayacağına dair kesin bir kanaat yok.

Her şeye rağmen 45 yıldır ABD düşmanlığıyla ayakta kalan bir rejim için bu oranlar hâlâ yönetilebilir görünebilir. Fakat Maduro da kendi şansını gayet yüksek görüyordu… ta ki ABD askerleri kapısını çalana kadar.