Kripto para piyasalarında milyar dolarlık zorunlu tasfiye dönemleri artık nadir değil. Bu çöküşler genellikle bir anda yaşanıyormuş gibi görünse de zincir üstü veriler, kaldıraç pozisyonları ve teknik sinyaller aslında zorunlu satışlardan çok daha önce piyasada stres işaretleri veriyor. Bu yazıda, büyük tarihi olayları analiz ederek olası tasfiye dalgalarını önceden tespit etmek mümkün mü sorusuna bakıyoruz.
Erken sinyalleri ve bunları nasıl birlikte okuyabileceğinizi merak ediyorsanız okumaya devam edin. Bu içerikte iki büyük olayı inceliyoruz: Ekim 2025’teki uzun pozisyon tasfiye zinciri ve nisan 2025’te yaşanan short squeeze. Her ikisinin de öncesindeki uyarı işaretlerini adım adım açıklıyoruz. Ana odak noktası ise hâlâ toplam piyasa hakimiyetinin yaklaşık %60’ını (yayın saati itibarıyla %59,21) elinde bulunduran Bitcoin’e özel metrikler olacak.
10 Ekim 2025: En Büyük Long Likidasyon Dalgası Önceden Sinyal Verdi
10 Ekim 2025’te kaldıraçlı pozisyonlarda toplamda 19 milyar doların üzerinde tasfiye yaşandı ve bu, kripto tarihinin en büyük tasfiye olayı olarak kayıtlara geçti. Sıklıkla ABD-Çin tarifeleri başlıkları tetikleyici olarak gösterilse de piyasa verileri asıl yapısal zayıflığın haftalar öncesinden oluşmaya başladığını gösteriyor. Tasfiye edilen pozisyonların büyük bölümü, neredeyse 17 milyar dolarlık kısmı, yükseliş yönlü yani long pozisyonlardı.
Fiyat Artışı ve Kaldıraç Genişlemesi (27 Eylül → 5 Ekim)
27 eylül ile 5 ekim arasında Bitcoin fiyatı yaklaşık 109.000 dolardan 122.000 doların üzerine sıçradı ve sonunda 126.000 dolar bölgesini test etti. Bu hızlı yükseliş piyasada yükseliş yönlü bir hava oluşturdu ve agresif long pozisyonları teşvik etti.
Aynı dönemde açık pozisyon büyüklüğü 38 milyar dolardan 47 milyar doların üzerine çıktı. Kaldıraç kullanımı hızla artmıştı ve bu durum türev piyasalara olan bağımlılığın güçlendiğine işaret ediyordu.
Böyle analizleri kaçırmak istemiyorsanız Editör Harsh Notariya’nın Günlük Kripto Bülteni’ne buradan ücretsiz abone olabilirsiniz.
Bitget CEO’su Gracy Chen, modern piyasa yapısının kaldıraç kullanımında önceki döngülere göre çok daha senkronize hareketler doğurduğunu söylüyor.
Sponsored‘Pozisyonlar artık daha fazla platformda daha hızlı açılıp kapanıyor… kaldıraç daha senkronize davranıyor… stresi hissedince çözülme daha sert, daha bağlantılı ve daha affetmeyen bir hal alıyor’ dedi.
Aynı zaman zarfında kripto para borsası girişlerinde ciddi bir düşüş oldu: Yaklaşık 68.000 BTC’den neredeyse 26.000 BTC’ye kadar geriledi. Yani yatırımcılar yüksekte satışa yanaşmıyordu. Tersine arz borsaların dışında kaldı ve kaldıraçlı pozisyonlar giderek büyüdü.
Bu tablo, döngünün sonuna yaklaşılmış bir ralli yapısına işaret ediyordu.
Döngünün bu aşamasında kaldıraç ve açık pozisyondaki artış, trader’ların riskini artırırken kripto para borsası’ların da bilanço ve likidite baskısını yükseltiyor. Özellikle ani volatilite dönemlerinde tasfiyeleri, çekimleri ve marjin çağrılarını sorunsuz yönetebilmeleri kritik hale geliyor. Detaylar için şuradaki analize göz atabilirsiniz.
Peki platformlar bu tür stresli dönemlere nasıl hazırlanıyor? Chen, risk yönetiminin volatilite patlamadan çok önce başladığını aktarıyor:
‘Güçlü bir BTC rezervi tutmak, sadece piyasa beklentisi değil, aynı zamanda bir risk yönetimi kararı… bilanço dayanıklılığına öncelik verin… volatilite sıçradığında zoraki ve gecikmeli hamleler yapmak zorunda kalmayın…’ diye belirtti.
Yüzeyin Altında Kar Alımları (Eylül Sonu → Ekim Başı)
Zincir üstü kar verileri dağıtımın aslında daha önceden başladığını gösterdi.
Eylül sonundan ekim başına kadar Spent Output Profit Ratio (SOPR) yani coin’lerin karda veya zararda satılıp satılmadığını ölçen gösterge 1,00 düzeyinden 1,04 seviyelerine, üstelik ardışık sıçramalarla yükseldi. Yani daha fazla coin kârla el değiştiriyordu.
Buradaki kritik detay: Bu durum yaşanırken borsa girişleri hâlâ çok düşük seyrediyordu. Erken alıcılar (belki de borsada zaten duran coin’ler) sessizce kar alımı yapıyor, büyük bir satış baskısı oluşturmadan çıkış yapıyordu. Bu arada BTC fiyatı o anlarda zaten tüm zamanların en yüksek seviyesi (ATH)’deydi.
Bu desen, genellikle lokal zirve bölgelerinde görülen ve erken alanlardan geç kalanlara doğru kademe kademe bir devir teslimi işaret ediyor.
Kısa Vadeli Holder’lar Teslimiyetten Umuda Geçti (27 Eylül → 6 Ekim)
Kısa vadeli yatırımcı NUPL (Net Gerçekleşmemiş Kar/Zarar), elde tutulan kâğıt kar ya da zararlarını ölçerken en net uyarı sinyallerinden birini verdi. 27 Eylül’de STH-NUPL yaklaşık -0,17’ye kadar gerileyerek yakın dönemde yaşanan pes edişi yansıttı. 6 Ekim’de ise bu seviye yaklaşık +0,09’a yükseldi.
On günden kısa bir sürede yakın dönemde alım yapanlar ağır zararlardan belirgin kara geçmiş oldu.
Böylesine hızlı geçişler tehlikeli olabiliyor. Zarardan kurtulan trader’lar genellikle kısa vadeli geri çekilmelere karşı çok hassaslaşıyor ve küçük kazançlarını korumak için satışa daha yatkın hale geliyor. Bu da ani satış riskini artırıyor.
Yatırımcı hissiyatı iyileşirken kaldıraçlı pozisyonlar artmaya devam etti. Açık pozisyon sayısı rekor seviyelere yaklaşırken SOPR ve NUPL aşağı yönlü sinyal göstermeye başladı. BTC kripto para borsası girişleri düşük kaldı; risk türev piyasalarında yoğunlaştı.
Trader’lar pozisyon azaltmak yerine tam tersi şekilde risklerini artırdı. Bu dengesizlik piyasayı yapısal olarak kırılgan hale getirdi.
Temmuz-Ekim Döneminde Çözülme Öncesi Momentum Zayıflıyor
Teknik momentum aylardır zayıflıyordu. Temmuz ortasından ekim başına kadar Bitcoin belirgin bir düşüş yönlü RSI ayrışması sergiledi. Fiyatlar daha yüksek zirvelere tırmanırken, Göreceli Güç Endeksi yani momentum göstergesi daha düşük zirveler yaptı.
Bu gelişme, daha derine inildiğinde talepte zayıflama olduğuna işaret etti. Ekim başında yükselişi ağırlıkla kaldıraç desteklerken, organik alışlar zayıftı. Momentum göstergeleri de bu tabloyu net biçimde ortaya koydu.
Savunma Aşaması ve Yapısal Kırılım (6 Ekim → 9 Ekim)
6 Ekim’den sonra fiyat momentumu iyice zayıfladı ve destekler test edildi. Buna rağmen açık pozisyon sayısı yüksek kaldı; vadeli işlemler maliyetini gösteren fonlama oranları ise pozitif seyretti. Trader’lar, pozisyondan çıkmak yerine muhtemelen teminat ekleyerek savunma yaptı.
Sponsored SponsoredChen, pozisyonları savunmaya çalışmanın çoğu zaman sistemsel riskleri büyüttüğüne dikkat çekti:
‘Pozisyonlar likidasyona yaklaşınca trader’lar genelde teminat ekler… Bireysel olarak mantıklı görülebilir. Ancak sistemsel olarak kırılganlığı artırır… Eğer bu seviyeler kırılırsa çözülme artık yavaş olmaz: zincirleme bir çöküşe döner…’ dedi.
Daha fazla teminat verilmesi ise sonuçta daha derin bir satış dalgasına yol açtı.
10 Ekim: Tetikleyici ve Zincirleme Etki
10 Ekim’de tarife açıklamaları manşetlere düştüğünde, zayıf yapı çöktü.
Fiyat aşağı sarkınca kaldıraçla açılmış pozisyonlar zarara geçti ve teminat çağrıları hızlandı. Açık pozisyonlar sert biçimde düşerken, kripto para borsası girişleri patladı.
Zorunlu kısa satışlar zincirleme bir etki yarattı ve kripto tarihin en büyük likidasyon dalgası oluştu.
BitMEX CEO’su Stephan Lutz, BeInCrypto’ya verdiği özel demeçte aşırı risk iştahı dönemlerinde likidasyon döngülerinin sıkça tekrarlandığını vurguladı:
‘Normalde likidasyonlar, piyasada açgözlülük arttığında döngü halinde gelir… Piyasanın sağlığı için ise bu tip işlemler faydalı…’ dedi.
Chen ise likidasyon verilerinin, çöküşlerin esas sebebiyle karıştırılmaması gerektiğini belirtti.
‘Likidasyonlar… ateşleyici değil, yalnızca hızlandırıcıdır… Aslında riskin yanlış fiyatlandığı noktaları gösterir… Altta gerçekte ne kadar likidite olduğunu da ortaya koyar…’ dedi.
Bu Uzun Likidasyon Zinciri Öngörülebilir Miydi?
Ekim ayının başında uzun pozisyon sıkışmasına dair birçok uyarı işareti zaten gözüküyordu:
- Eylül ayı sonundan itibaren yaşanan ani fiyat sıçraması
- Açık pozisyon büyüklüğünün rekor seviyelere yaklaşması
- Kar alımlarına işaret eden SOPR değerindeki artış
- STH-NUPL değerinin kısa süre içinde pozitife dönmesi
- Düşük kripto para borsası girişlerinin türev piyasalarda riski yoğunlaştırması
- Uzun vadeli RSI ayrışması
Tek tek bakıldığında bu sinyaller belirleyici değildi. Fakat bir araya geldiklerinde piyasanın aşırı kaldıraçlı, duygusal olarak dengesiz ve yapısal olarak zayıf olduğunu ortaya koyuyordu.
Lutz ayrıca son zamanlarda yaşanan zincirleme likidasyonların risk yönetimindeki eksiklikleri de ortaya çıkardığını söyledi.
‘Bu döngüde asıl eleştiri kaldıraçtan çok risk yönetimi ve titiz bir yaklaşımın eksikliği konusunda…’ dedi.
Ekim 2025 çöküşünde açık bir sıralama göze çarptı:
SponsoredFiyat hareketinin uzaması → Açık pozisyonların şişmesi → SOPR artışı (seçici kar satışları) → NUPL’ın hızla toparlanması (kısa vadeli iyimserlik) → Uzun vadeli RSI ayrışması (momentumun zayıflaması) → Marjla kaldıraç savunması → Harici bir tetikleyici → Likidasyon zinciri
23 Nisan 2025: Kısa Pozisyon Tasfiyesi Dalgası Önceden Nasıl Sinyal Verdi?
23 nisan 2025’te Bitcoin aniden yükselişe geçti ve yalnızca bir seansta 600 milyon dolardan fazla short pozisyonun tasfiye olmasına neden oldu. Ralli ilk bakışta ani görünse de zincir üstü ve türev piyasa verileri, nisan başındaki satıştan haftalar sonra kırılgan bir piyasa yapısının oluştuğunu gösteriyor.
Erken Teknik Dönüş Sinyali Doğrulama Olmadan (Şubat Sonu → Nisan Başı)
Şubat sonu ile nisan başı arasında Bitcoin daha düşük dipler yapmaya devam etti. Ancak 12 saatlik grafikte momentum göstergesi olan Göreceli Güç Endeksi (RSI) yükselen dipler oluşturarak yükseliş yönlü bir ayrışmaya işaret etti. Fiyat düşerken indikatörün dibini yukarı taşıması, satış baskısının azaldığını gösteriyordu.
Buna rağmen kripto para borsası çıkışları, yani platformlardan soğuk cüzdana çekilen coin miktarı azalmaya devam etti. Çıkış hacmi mart başında yaklaşık 348 bin BTC’den 8 nisan’da 285 bin BTC seviyesine düştü.
Bu tablo, düşüşlerde ‘dipten alım’ için net bir istek olmadığını ve birikimin sınırlı kaldığını ortaya koyuyordu. Teknik olarak yaşanan dönüşüm ise piyasada büyük ölçüde görmezden gelindi.
8 Nisan Düşüşü Sonrası Düşüş Yönlü Pozisyonlar (Nisan Başı-Orta)
8 nisan’da Bitcoin yaklaşık 76.000 dolar seviyesinde yerel bir dip oluşturdu. Ancak trader’lar risk azaltmak yerine düşüş odaklı pozisyonlarını artırdı. Fonlama oranları negatife döndü ve piyasanın short pozisyonlardan yana olduğunu gösterdi. Aynı anda açık pozisyon büyüklüğü, yalnızca Bybit’te 4,16 milyar dolar seviyesine yaklaştı.
Bu durum yeni kaldıraç pozisyonlarının ağırlıklı olarak short tarafta açıldığını gösterdi. Piyasanın genel beklentisi tepkinin boşa çıkacağı ve fiyatın daha da düşeceği yönündeydi.
Kripto para borsası çıkışları nisan ortasında 227.000 BTC’ye kadar geriledi ve spot piyasada birikimin zayıf seyrettiğini doğruladı. Hem bireysel hem de kurumsal yatırımcılar düşüş yönlü pozisyonlarını korudu.
Zincir Üstünde Satış Yorgunluğu (8 Nisan → 17 Nisan)
Zincir üstü veriler satış baskısının azaldığına işaret etti.
Spent Output Profit Ratio (SOPR) yani harcama yapılan coin’lerin kar/zarar oranı 1’e çok yakın seyretti ve yüksek kar ya da zarar dönemleri kalıcı olmadı. Bu da dipte satışın hız kestiğini, alımların ise henüz net şekilde başlamadığını gösterdi. Bu tablo genellikle ‘dip oluşumu’ için klasik bir işarettir.
Kısa vadeli yatırımcı Net Gerçekleşmemiş Kar/Zarar (STH-NUPL) göstergesi ise, son alıcıların karda mı zararda mı olduğunu ölçüyor ve negatife yakın seyretti. Küçük tepkiler dışında kaptülasyon (pes etme) bölgesinde kalmaya devam etti, bu da piyasada güvenin düşük olduğunu ve iyimserliğin zayıf kaldığını gösterdi.
Bu sinyaller birlikte, piyasadaki talebin yeniden artmadığını, daha çok yorgunluk yaşandığını gösteriyor.
Nisan Ortasında Sıkışma ve Yapısal Dengesizlik
Nisan ortasına gelindiğinde Bitcoin dar bir fiyat aralığına sıkışıyor. Volatilite düşerken açık pozisyon hacmi yüksek kalıyor ve fonlama çoğunlukla negatif seyrediyor. Kısa pozisyonlar art arda açıldı fakat fiyatlar yeni düşük seviyelere inemedi ve yatayda denge buldu.
Satış baskısının azalmasına rağmen (SOPR dengelendi) ve güçlü bir spot alım dalgası oluşmadığı için (zayıf çıkışlar), piyasa giderek türev pozisyonlarına bağımlı hale geldi. Alıcıların çekimser kalması ve düşüş yönündeki kaldıraç oranlarının zayıflayan momentumda artmaya devam etmesi piyasayı yapısal olarak kırılgan hale getirdi.
23 Nisan: Tetikleyici ve Short Squeeze
22-23 Nisan tarihleri arasında STH-NUPL yeniden pozitif bölgeye yaklaştı (önceki grafiklerde görüldüğü gibi). Bu, son dönemde alım yapanların küçük de olsa tekrar kara geçtiğini gösterdi. Artık bazı yatırımcılar yükselişte satış gerçekleştirme fırsatı bulurken birçok trader bu toparlanmayı geçici olarak gördü ve kısa pozisyonlarını artırdı.
İlginç şekilde, benzer bir NUPL toparlanması Ekim 2025’teki sert tasfiye öncesi de yaşanmıştı. Fakat bağlam farklıydı: Ekim ayında, kısa vadeli sahiplerin tekrar kara geçmesi, trader’lar arasında daha fazla uzun pozisyon açılmasını tetiklemişti çünkü yükseliş beklentisi ağır basıyordu. Nisan’da ise aynı kar dönüşü, düzeltme piyasasında yatırımcıların toparlanmayı geçici olarak yorumlamasıyla daha fazla kısa pozisyon alınmasına neden oldu.
Bu tablo, likiditenin sıkışmasına ve satış yönlü pozisyonların çoğalmasına yol açtı. Fiyat yukarı yönlü harekete geçince stop-loss seviyeleri tetiklendi, kısa kapanışlar hızlandı ve açık pozisyonlar sert biçimde düştü. Zorunlu alımlar bir geri besleme döngüsü oluşturdu ve tarife (vergiler) ile ilgili olumlu bir tweet, 2025’in en büyük kısa tasfiye dalgalarından birini körükledi.
Bu Short Squeeze Önceden Tahmin Edilebilir miydi?
Nisan ortası yaklaştığında piyasada birden çok uyarı sinyali öne çıktı:
- Şubat sonundan beri devam eden yükseliş yönlü RSI ayrışması
- Sürekli negatif fonlama oranları
- Nisan dibinden sonra artan açık pozisyon hacmi
- Zayıf kripto para borsası çıkışları ve sınırlı birikim davranışı
- SOPR’ın 1 seviyesine yakın dengelenmesi
- STH-NUPL’ın kapitülasyon bölgesine sıkışması
Her bir sinyal tek başına kesin konuşmak için yetersiz olsa da bir araya geldiklerinde piyasanın kısa pozisyonlarla dolduğunu, satışların tükendiğini ve düşüş momentumunun hız kestiğini gösterdi.
Nisan 2025’teki büyük kısa sıkışmasında ortaya çıkan tablo oldukça net:
Momentum ayrışması → şüphe → kısa pozisyon birikimi → satış tükenmesi (SOPR’da yorgunluk) → fiyat sıkışması → pozisyon dengesizliği → kısa pozisyon tasfiye zinciri.
Tekrarlayan tasfiye döngülerini değerlendiren Chen, trader davranışlarının şaşırtıcı şekilde istikrarlı olduğunu vurguluyor.
Chen şu ifadeleri kullandı: ‘Düşük volatilite dönemleri aşırı öz güvene yol açar… Likidite, istikrarla karıştırılır… Volatilite beklentileri sıfırlar… Her döngüde fazla kaldıraç piyasadan temizlenir’ dedi.
Bu Vaka Analizleri Gelecekteki Likidasyon Zinciri Riskine Ne Işaret Ediyor?
Ekim 2025 ve Nisan 2025’te yaşananlar, kaldıracın ve zincir üstü davranışların ölçülebilir şekilde değiştiği anlarda devasa tasfiye zincirlerinin tetiklendiğini gösteriyor. Önemli olan şu: Bu büyük tasfiyeler yalnızca piyasanın zirve ya da dibi gibi anlarda değil, kaldıraç tek elde yoğunlaştığında ve spot taraftaki ilgi azaldığında da yaşanıyor; ister düzeltme, ister rahatlama rallisi olsun fark etmiyor.
Her iki durumda da, bu sinyaller tasfiye zirvesinden 7 ila 20 gün önce görülmüş.
Ekim 2025’te Bitcoin yaklaşık 109.000 dolardan dokuz gün içinde 126.000 dolara tırmanırken, açık pozisyon hacmi 38 milyar dolardan 47 milyar doların üstüne çıktı. Kripto para borsası girişleri 30.000 BTC’nin altına inerken, SOPR 1,04’ün üstüne çıktı ve kısa vadeli yatırımcı NUPL’ı on gün içinde -0,17’den pozitife yükseldi. Bu seyir, kaldıraçlı işlemlerin hızla arttığını ve yerel zirvede iyimserliğin tırmandığını gösterdi.
Nisan 2025’te Bitcoin 76.000 dolar civarında dibi gördü ve fonlama negatif kalırken açık pozisyon hacmi 4,16 milyar dolara yeniden çıktı. Kripto para borsası çıkışları 348.000 BTC’den yaklaşık 227.000 BTC’ye geriledi. SOPR 1’e yakın kalırken, STH-NUPL sıkışma öncesi hâlâ negatife saplanmıştı: Bu tablo satışların tükendiğini ve kısa pozisyonların hızla arttığını gösteriyor.
Farklı piyasa döngülerine rağmen her iki tasfiye zincirinde de üç ortak özellik vardı: Bir, açık pozisyon hacmi artarken spot akış zayıfladı. İki, fonlama günlerce hep tek tarafa yoğunlaştı. Üç, kısa vadeli yatırımcı NUPL’ı zorunlu tasfiyelerden kısa süre önce hızla değişti. Ve son olarak, teknik grafikte bir dönüş sinyali veya toparlanma yapısı ortaya çıkarsa, tasfiye dalgasını takip etmek daha net hale geliyor.
Bu kalıplar, trend ortası geri çekilmelerde ve rahatlama rallilerinde de karşımıza çıkabilir. Kaldıraç, spot kararlılıktan daha hızlı genişlediğinde ve yatırımcı duyarlılığı tek yöne kaydığında, fiyatın yönünden bağımsız olarak tasfiye riski büyür. Açık pozisyonları, fonlamayı, kripto para borsası hareketlerini, SOPR’ı ve NUPL’ı birlikte takip etmek, bu hassas bölgeleri anlık olarak tespit etmek için güçlü bir framework sağlıyor.
