Jim Cramer, Perşembe günü Mad Money programında borsa çöküşlerini değerlendirmek için bir framework paylaşıyor. Cramer’a göre satışların çoğu alım fırsatı sunan “mekanik arızalar”dan ibaretken, sadece az bir kısmı gerçek ekonomik tehlike yaratıyor.
Dört on yıllık piyasa döngüsünde trader’lık yapan CNBC sunucusu Cramer, tezini güçlendirmek için üç önemli olayı karşılaştırıyor: 1987’deki Black Monday, 2010’da yaşanan flash crash ve 2007-2009 yıllarındaki finansal kriz.
Mekanik Satışlar Korkutucu Görünebilir Ama O Kadar Değil!
Cramer örnek olarak 19 Ekim 1987’deki Dow Jones Endeksi’nin bir günde 508 puan düşmesini gösterdi. Söz konusu %22,6’lık bu rekor kayıp, tarihe Black Monday olarak geçti.
Ona göre, “portfolio insurance” diye bilinen hatalı bir hedge stratejisi, kötü geçen bir haftayı tarihi bir çöküşe çevirdi. Stratejide otomatik kayıp sınırı belirlemek için vadeli işlemler kullanılıyordu.
2010’daki flash crash için de benzer bir sonuca ulaşıyor. Dow, 6 Mayıs 2010’da yaklaşık 36 dakikada neredeyse 1.000 puan geriledi ancak o günkü kaybın çoğunu geri aldı.
Cramer’a göre Ağustos 2015’te piyasanın açılışında yaşanan sert düşüşte de tablo aynıydı. Her iki durumda da sebep zayıf ekonomik veriler değil, vadeli işlemler piyasasındaki teknik arızalardı.
Sistemik Krizler Farklı Okunmalı
Cramer, 2007-2009 küresel finans krizinin ise bambaşka bir hikaye olduğunu söylüyor. Dow Jones, 2007 ekimindeki 14.000 seviyesinin üzerinden 2009 mart başında 6.470 civarına kadar geriledi. Bu, %54’ün üzerinde değer kaybı demek. Endeks, kaybını ancak 2013’te tamamen telafi edebildi.
Cramer, son dönemlerde kendi piyasa tahminleri karışık sonuçlar verse de asıl farkın gerçek ekonomik yıkımda yattığını belirtti. Cramer, batmakta olan bankalar, yükselen işsizlik ve başlangıçta yavaş kalan ABD Merkez Bankası’nı (Fed) örnek gösterdi. Piyasanın toparlanmasında ise Fed’in sert müdahale politikasına geçmesinin etkili olduğunu düşünüyor.
Cramer’ın öne çıkardığı mesaj net. Yatırımcılar, bir satış dalgasının ciddi ekonomik bozulmayla birlikte gidip gitmediğine bakmalı, paniklememeli. Tarihsel olarak mekanik düşüşler birkaç ayda geriye dönerken, sistemik krizlerin etkisi yıllarca sürebiliyor.
