Japonya Yeni Artış Sinyali Verdi: Her Faiz Artışında Bitcoin Düştü

Japonya Merkez Bankası Başkanı Kazuo Ueda 2026 yılındaki ilk kamuoyu konuşmasında çok net bir mesaj verdi: faiz artırımı süreci henüz bitmiş değil.

Bu açıklamalar, Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) gösterge faiz oranını 19 Aralık’ta %0,75’e yükseltmesinden yaklaşık iki hafta sonra geldi. Bu faiz, 1995’ten beri görülen en yüksek seviye olarak dikkat çekmişti. Fakat o gün Ueda’nın gelecekteki artışlara dair net olmayan açıklamaları piyasaları hayal kırıklığına uğrattı ve Japon yeni, avro ile İsviçre frangı karşısında rekor seviyelerde değer kaybı yaşadı. Yılbaşı mesajları ise bu belirsizliği düzeltmek amacıyla yapılmış gibi görünüyor.

Tahvil Piyasaları Tepki Veriyor

Japonya Bankacılar Birliği’nin yeni yıl etkinliğinde konuşan Ueda, pazartesi günü şunları söyledi: ‘Ekonomideki ve enflasyondaki iyileşmeye paralel olarak faizlerimizi artırmaya devam edeceğiz. Parasal gevşemede uygun bir düzeltme yapmak, sürdürülebilir enflasyon hedefine ve uzun vadeli ekonomik büyümeye ulaşmamızı sağlayacak’ dedi.

Ueda’nın konuşmasından hemen önce Japonya’nın gösterge 10 yıllık tahvil faizi yükselişini sürdürerek 1999’dan bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Bu tablo, piyasada yeni faiz artırımlarının sırada olduğuna dair güçlü bir inancın oluştuğunu gösteriyor.

Çoğu BOJ gözlemcisi bir sonraki faiz artırımının 2026 ortasında olmasını bekliyor. Ancak bazı analist’ler, yen’deki zayıflık devam ederse bu artışın daha erken gelebileceği uyarısında bulunuyor. Tokyo’da öğle saatlerinde yen/dolar paritesi 157,15 seviyesinde işlem görüyordu. Bu seviye, piyasa katılımcılarına göre hükümet müdahalesini tetikleyebilecek 160 sınırına oldukça yakın.

Geçen yaz Japon yetkililer, para birimini savunmak için yaklaşık 100 milyar dolar satmıştı. Maliye Bakan Yardımcısı Atsushi Mimura ise geçen ay yaptığı açıklamada aşırı kur hareketlerine karşı ‘uygun önlemler almaya hazırız’ demişti.

Yapısal Riskler Kapıda

BOJ, aralık ayı sonunda yaptığı açıklamada ‘Japonya’nın gerçek politika faizinin küresel ölçekte açık ara en düşük seviyede’ olduğunu kabul etti. Faizin %0,75’e yükseltilmesine rağmen enflasyonun %2,9 seviyesinde olması, reel faiz oranının halen yaklaşık -%2,15 ile oldukça negatif kaldığını gösteriyor. Merkez Bankası ayrıca ‘tarafsız faiz seviyesine ulaşmak için önümüzde önemli bir mesafe var’ diyerek, önümüzdeki dönemde 100 ile 175 baz puan arası ek artış sinyali verdi.

Japon finansal sistemi üzerindeki baskı ise şimdiden hissedilmeye başladı. Tarımsal kooperatif bankası Norinchukin Bank, 12,6 milyar dolar zarar açıkladı ve 63 milyar dolar değerinde yabancı tahvil satmak zorunda kaldı. Bölgesel banka’ların toplamda yaklaşık 3,3 trilyon yen tutarında gerçekleşmemiş zararı olduğu, bu rakamın mart 2024’ten beri %260 yükseldiği belirtiliyor. Yükselen faizler, bu banka’ların elindeki tahvillerin değerini de eritiyor.

Sembolik bir değişim olarak, Almanya geçen yılın sonlarında dünyanın en büyük alacaklı ülkesi sıralamasında Japonya’yı geride bıraktı. 34 yıl sonra ilk kez yaşanan bu durum, eskiden küresel piyasalara sermaye sağlayan Japon sermaye çıkışlarının artık tersine döndüğüne işaret ediyor.

Bitcoin İçin Anlamı Ne?

Kripto para piyasası açısından BOJ’un şahin tavrı bildik endişeleri yeniden gündeme getiriyor. Bitcoin, son üç BOJ faiz artışının ardından %20-%31 arasında düştü. Çünkü yen’in taşıma işlemlerinin çözülmesi, küresel riskli varlıklardan likidite çekilmesine neden oluyor.

Mekanizma aslında basit: Yatırımcı’lar, onlarca yıl boyunca neredeyse sıfır faizle yen borçlanıp, dünyadaki getirisi yüksek varlıklara (kripto paralar dahil) yatırım yaptı. Japon faizleri yükseldikçe bu işlem karlı olmaktan çıkıyor, yatırımcının pozisyon kapatmasına yol açıyor.

Ağustos 2024’teki ani çöküş, bu pozisyonların hızla çözülmesi halinde yaşanabileceklerin adeta canlı bir örneği oldu. BOJ, faiz artışını net bir ön sinyal vermeden açıkladığında Nikkei bir günde %12 düştü ve Bitcoin de düşüşe eşlik etti.

Şimdilik ise Ueda’nın açıklamalarına karşı yen’de büyük bir hareket olmaması piyasanın söze değil, icraata baktığını gösteriyor. Taşıma işlemleri (carry trade), yen zayıf kaldıkça ve reel faiz farkı dolardan yana oldukça (şu anda 3,5 puan üzerinde), cazibesini koruyor.

Geleceğe Bakış

BOJ’un 23 Ocak’taki politika kararı kritik olacak. Eğer yetkililer yeni bir faiz artışı yapar ya da daha hızlı sıkılaşma sinyali verirse, yen hızlı şekilde güçlenebilir ve bu da, tarihsel olarak kripto para piyasasını baskılayan taşıma işlemlerinin süratle çözülmesine yol açabilir.

Tersine, belirsizlik politikası devam ederse mevcut huzursuz sakinlik uzayabilir. Ancak bunun bedeli, yen’de daha fazla değer kaybı ve artan müdahale riski olacaktır.

Her iki durumda da kripto trader’lar önümüzdeki haftalarda Japonya kaynaklı volatiliteye karşı hazırlıklı olmalı. Brookings Enstitüsü’nden Robin Brooks uyarıyor: ‘Japonya, para biriminin değer kaybı ile borç krizi arasında ince bir ipte yürüyor.’ Tokyo’nun bu dengeyi nasıl kuracağı, sadece Japonya için değil, tüm dünya piyasaları için önemli sonuçlar doğuracak.