İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, dünyanın şu anda “küresel bir dönüm noktasında” olduğunu söylüyor. Sanchez, ABD-İran savaşında dördüncü haftaya girilirken Hürmüz Boğazı’nın açılması ve Orta Doğu’daki tüm enerji altyapısının korunması çağrısı yapıyor.
Sanchez’in açıklaması NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin 22 ülkenin Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için bir plan üzerinde koordineli çalıştığını doğrulamasından ve İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf’ın ABD Hazine tahvili alanları askeri hedef olarak kabul edecekleri tehdidinden sadece saatler sonra geldi.
İspanya Hormuz Enerji Tehdidine Karşı Avrupa’nın Tepkisine Öncülük Ediyor
Sanchez, X (Twitter) hesabında olası bir tırmanışın “tüm insanlık için uzun vadeli bir enerji krizini tetikleyebileceğini” dile getiriyor ve “dünyanın bu savaşın faturasını ödememesi gerektiğini” ekliyor.
İspanya, hane halkı ve işletmelere yönelik enerji şokunu dengelemek için 5 milyar avro büyüklüğünde bir acil destek paketi duyurdu bile.
Bu açıklama, AB’nin genel tutumuyla da uyumlu. AP’ye göre, 19 Mart Brüksel zirvesinde Avrupa liderleri Hürmüz’ün açılmasını ve su ile enerji altyapısına saldırılara moratoryum getirilmesini talep etti.
Ancak İspanya, boğazı yeniden açmak için herhangi bir askeri operasyona katılmayı reddetti. Almanya, İtalya ve birkaç diğer AB ülkesi de aynı pozisyonu alırken, şu anda ABD öncülüğündeki koalisyonda Avrupa’yı esas olarak İngiltere temsil ediyor.
NATO’nun 22 Ülkeli Hürmüz Planında Net Taahhüt Eksikliği
Rutte, CBS’e verdiği demeçte Japonya, Güney Kore, BAE ve Bahreyn’in de dahil olduğu 22 ülkenin İngiltere liderliğinde Hürmüz’ün güvence altına alınması için framework çalışmasına dahil olduğunu dile getirdi.
Rutte’ye göre bu grupla üç temel soru üzerinden ilerleniyor: Ne gerekiyor, ne zaman gerekiyor ve nerede?
Axios’un haberine göre ise, henüz ortak açıklamada deniz kuvveti gönderme taahhüdü bulunmuyor.
Fransa başlangıçta bu girişime karşı çıktı fakat İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Rutte, Cumhurbaşkanı Macron’u bu itirazı kaldırmaya ikna etti.
İsrail ordusu sözcüsü ise ayrı bir açıklamada, İran ve Hizbullah’a yönelik operasyonların haftalarca süreceğini ve enerji ile faiz piyasalarının kısmen fiyatladığı kısa savaş ihtimalinin ortadan kalktığını doğruladı.
İran’ın Hazine Tehdidi Tahvil Piyasalarına Yeni Risk Katmanı Ekliyor
Ghalibaf, X (Twitter) hesabında ABD Hazine tahvillerinin “İranlıların kanıyla ıslanmış” olduğunu belirtiyor ve Amerikan askeri bütçesini finanse eden finansal kuruluşların meşru hedefler olarak görüleceğini söylüyor.
Bu tehdit, İran’ın cumartesi günü Necef nükleer araştırma merkezinin yakınındaki Dimona ve Arad kentlerine saldırmasının hemen ardından geldi; ayrıntıları Euronews aktarıyor.
Bu açıklama, zaten ciddi baskı altındaki tahvil piyasasında devlet borçlarında risk priminin de gündeme girmesine yol açtı. ABD 10 yıllık tahvil getirisi geçen hafta %4,38 ile temmuz 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü; zira küresel tahviller, geleneksel riskten kaçış dönemi olmasına rağmen, hisse senetleriyle birlikte satıldı ve güvenli liman olamadı.
Bu arada ABD Hazine Bakanlığı, denizlerde kalan yaklaşık 140 milyon varil İran petrolüne yönelik yaptırımları kaldırdı.
Ancak Global Markets Investor, bu petrolün zaten karanlık filo üzerinden Çin’e aktığını, dolayısıyla iznin yeni arz yaratmadığını; bunun yerine İran’a daha fazla alıcı ve varil başına daha yüksek gelir getirdiğini belirtiyor.
İran’ın petrol üretimi 2024’te günde 5,1 milyon varile ulaşarak 1978’den beri en yüksek seviyeye çıktı. Ancak savaş, Brent petrolün varil fiyatı 112 doların üzerindeyken, piyasanın en üst üretim kapasitesini bozuyor.
İspanya bu noktaya bir dönüm noktası diyor. NATO, plan yapıyor fakat eyleme geçmedi. İran, ABD finansal sistemine yönelik tehditlerini artırıyor ve İsrail de sonunun yakın olmadığını teyit ediyor. Böylece diplomatik uyarılarla askeri gerçeklik arasındaki uçurum giderek büyüyor.
Enerji, tahvil ve kripto para piyasalarında ise bir sonraki katalizör, 22 ülkeli koalisyonun planlamadan sahaya geçiş yapıp yapmayacağı ya da Hürmüz’ün nisan ayında da kapalı kalıp kalmayacağı olacak.
