Chainalysis’e göre Bitcoin (BTC), İran’daki artan huzursuzluk ortamında adeta bir “direniş unsuru” olarak öne çıkıyor. Ülkedeki toplam kripto ekosistemi ise 2025’te 7,78 milyar doların üzerine çıkmış durumda.
Ülkenin para birimi baskı altındayken ve protestolar her tarafta devam ederken kripto paralar, pek çok İranlı için kritik bir alternatif haline geldi. Artan kullanım oranları da bunu net şekilde ortaya koyuyor.
Sponsoredİranlılar Ekonomik Kriz Derinleşirken Bitcoin Transferlerini Artırıyor
BeInCrypto’nun aktardığına göre 2025 Aralık ayının sonlarından itibaren İran’da kitlesel protestolar başladı. Gösteriler, artan enflasyon ve yerel para biriminin dolara karşı sert şekilde değer kaybetmesi nedeniyle patlak verdi.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) şimdiye kadar 2.500’den fazla kişinin öldüğünü tahmin ediyor. Yetkililer ayrıca internet erişimini de kesti.
Tüm bu kaos ortamında Chainalysis, ülkedeki kripto aktivitesinde ciddi bir artış tespit etti. İşlemlerin günlük dolar hacmi yükselirken kişisel cüzdanlara olan transferler de arttı.
10.000 dolar altındaki büyük çekimlerde en güçlü büyüme kaydedildi: Ortalama çekim tutarı %236 artarken işlem sayısı ise %262 yükseldi. 1.000 dolar altındaki orta ölçekli çekimlerin değeri %228 ve transfer sayısı %123 oranında arttı.
100.000 dolar altındaki çok yüksek çekimler de büyüdü: Dolar hacmi %32 artarken transfer sayısı %55 yükseldi. Hatta 100 dolar altındaki küçük çekimlerde bile ortalama tutar %111, transfer adedi ise %78 artış gösterdi. Ayrıca İran’daki kripto para borsası’ndan tanımlanamayan kişisel Bitcoin cüzdan’larına yapılan çekimlerde büyük bir sıçrama yaşandı.
Sponsored SponsoredRaporda şu ifadeler yer aldı: ‘Bu davranış, İran riyalinin adeta sıfır noktasına düşmesiyle –başlıca para birimleri karşısında neredeyse tamamen değersiz hale gelmesiyle– ortaya çıkan rasyonel bir tepkiyi yansıtıyor.’
Chainalysis, Bitcoin’in İran’daki kriz sırasında yalnızca değer koruma aracı olmaktan öteye geçtiğine dikkat çekti. Şirket, birçok İranlı için kripto paranın bir “direniş unsuru” haline geldiğini vurguladı.
Klasik finansal varlıklar genellikle likit olmayan ve devlet denetimine açık yapıya sahipken Bitcoin’in kendi kendini saklama özelliği ve sansüre karşı direnci, bireylere çok daha geniş bir finansal hareket alanı sağlıyor.
Bu esneklik, özellikle ülkeyi terk etmek ya da devlet kontrolündeki sistemlerin ötesinde çözümlere ihtiyaç duyanlar için hayati bir öneme sahip.
Sponsored SponsoredChainalysis şöyle yazdı: ‘İstikrarsızlığın zirveye çıktığı dönemlerde artan BTC çekimlerinin bu şekilde yükselmesi, savaş, ekonomik kriz ya da hükümet baskısı yaşayan diğer bölgelerde de küresel düzeyde gözlemlediğimiz bir eğilimi yansıtıyor.’
İran kripto para ekosistemi 2025’te 7,78 milyar Dolar’a ulaşıyor
Şirket, İran’ın kripto piyasasının 2025’te bir yıl öncesine kıyasla hızlı bir şekilde büyüdüğünü, ekosistemin ise 7,78 milyar doları aştığını belirtti. Chainalysis’e göre geçmişe dönük örüntüler incelendiğinde, ülke içindeki büyük siyasi veya jeopolitik gelişmelerde kripto aktivitesinde sert yükselişler yaşanıyor.
Özellikle Ocak 2024’teki Kirman bombalı saldırıları, Ekim 2024’te İsrail’e fırlatılan füzeler ve Haziran 2025’teki 12 günlük savaş sırasında büyük sıçramalar görüldü. Söz konusu dönemde ülkenin en büyük kripto para borsası’na ve önde gelen bankasına saldırılar da düzenlenmişti.
İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), İran kripto para sektöründe baskın aktör konumuna geldi. IRGC bağlantılı zincir üstü aktivite, 2025’in son çeyreğinde ülkede alınan toplam kripto değerinin neredeyse yarısını oluşturdu.
Chainalysis raporunda IRGC bağlantılı cüzdan’ların 2025’te 3 milyar dolardan fazla aldığı tahmin ediliyor. Bu rakam, bir önceki yılda 2 milyar doların üzerindeydi. Grup, yaptırımları aşmak ve bölgesel finansal ağlarını desteklemek için dijital varlıklara gitgide daha fazla başvuruyor. Ekip ayrıca şunları ekledi:
‘Daha fazla IRGC bağlantılı cüzdan kamunun bilgisine sunuldukça ve kara para aklama ağlarının daha büyük bölümü ortaya çıktıkça bu rakamın artmasını bekliyoruz.’
Böylece İran’da kripto paraların benimsenmesinin iki yönlü ilerlediği net şekilde görülüyor. Devlet bağlantılı aktörler, dijital varlıkları uluslararası yaptırımları aşmak için yoğun şekilde kullanıyor.
Öte yandan sıradan vatandaşlar açısından ise kripto paralar, hiperenflasyona ve varlıklarına el konulması riskine karşı birikimlerini korumanın yolu oldu. Chainalysis, İranlıların daha fazla finansal özgürlük ararken kripto paraların ana araçlardan biri olmaya devam edeceğini öngörüyor.
