İran’daki hükümet karşıtı protestolar sırasında bugün yaşanan neredeyse tam internet kesintisi, Bitcoin madenciliği açısından sessiz ama kritik bir soruyu gündeme getiriyor.
Bu kesinti, Bitcoin için sistemik bir tehdit oluşturmuyor. Ancak yatırımcıların sıkça gözden kaçırdığı jeopolitik, enerji politikası ve hash gücü yoğunlaşması kesişimindeki kırılganlığı da gözler önüne seriyor.
Sponsoredİran’ın Bitcoin madencilik sektörü büyük tehlikeyle karşı karşıya
İran’daki yetkililer, ülke genelinde protestoların tırmanmasıyla internet erişimini ciddi şekilde kısıtladı. Takip ve izleme grupları, özellikle mobil ağlarda neredeyse tamamen kopan bağlantıları rapor etti.
İlk bakışta bu bir siyasi haber gibi görünüyor. Ancak İran, artık baskın olmasa da önemli bir Bitcoin madenciliği merkezi. Bu da internet kesintisinin sınırlar ötesinde de anlam taşımasını sağlıyor.
İran şu anda küresel Bitcoin hash gücünün tek haneli düşük bir yüzdesini sağlıyor. 2021’deki zirvesinden epey geride olsa da hâlâ azımsanamayacak bir payı var.
Ucuza sunulan, devlet destekli enerji İran’ı madencilik için cazip kıldı. Yaptırımlar, sektörün bir kısmını yer altına itti. Sürekli yaşanan baskınlar ise çoğu operasyonun gayri resmi ya da yarı yasal kalmasına sebep oldu.
Önemli olan şu ki: İran, Bitcoin için kritik bir altyapı değil. Ağ, artık hiçbir ülkeye bağlı değil. Fakat İran’ın katkısı da göz ardı edilecek seviyede değil.
Bitcoin madenciliği internet kesintisiyle durur mu?
Hemen etkisini göstermiyor. Çoğu endüstriyel madencilik tesisi sabit elektrik ve aralıklı internete ihtiyaç duyuyor; sürekli yüksek bant genişliği gerekmiyor.
Bloklar her on dakikada bir küresel olarak yayılıyor ve madenciler kısıtlı erişimle bile çalışmaya devam edebiliyor.
Fakat uzun süren veya istikrarsız bağlantı şu sorunları doğurabiliyor:
- Havuz koordinasyonu zorlaşıyor
- Yazılım güncellemeleri ve ödemeler gecikebiliyor
- Küçük çaplı veya yasa dışı madenciler için kesinti riski artıyor
Kısacası, bu tarz kesintiler madencilik faaliyetini anında durdurmuyor ama operasyonel maliyetleri yükseltiyor.
Sponsoredİran’da tam bir kapanma yaşansa bile küresel hash oranının muhtemelen %5’inden azı etkilenir. Bitcoin zorluk seviyesi otomatik olarak ayarlanır ve ağ bu şoku kolayca absorbe eder.
Ancak eylemler büyür ve enerji kısıtlamaları yeniden devreye girerse, İran’daki madenciler uzunca bir süre kapanmak zorunda kalabilir. Bu da hash gücünde küçük bir daralmaya neden olur ama ağı istikrarsızlaştırmaz.
Unutmamak lazım: Bitcoin, Çin’in 2021’deki madenciliği yasaklaması şokunu atlatmıştı; ki o zaman küresel hash’in %40’ından fazlası ortadan kalkmıştı. İran’ın etkisi bunun yanında devede kulak kalır.
İran’daki Kriz Bitcoin’i Olumsuz mu Olumlu mu Etkileyecek?
Etkiler karşılıklı olarak ortaya çıkıyor.
Bir taraftan, jeopolitik istikrarsızlık Bitcoin’in merkeziyetsiz olduğu anlatısını güçlendiriyor. Hiçbir devlet ağı tamamen ‘kapalı’ duruma getiremiyor. Hash gücü göç ediyor. Sistem uyum sağlıyor.
Öte yandan, sürekli tekrarlanan krizler bir riski de gözler önüne seriyor: Hash gücü hâlâ ucuz enerjinin peşinden gidiyor ve bu genellikle siyasi açıdan oynak bölgelerde oluyor. Kenarlarda bir volatilite oluşmasına neden oluyor.
Piyasa açısından İran’daki internet kesintisi, yapısal bir sorun olmaktan çok sembolik bir anlam taşıyor. Bu gibi gelişmeler ağın kırılganlığından çok, dayanıklılığını öne çıkarıyor.
Buradaki asıl mesele sadece İran değil. Aslında asıl hikaye, küresel madencilik gücünün yeniden dağılımı.
Siyasi riskin yüksek olduğu bölgelerden madencilik çekildikçe hash gücü daha çok düzenlenen ve enerji fazlası olan ülkelere kayıyor. İran’ın payı azalıyor, artmıyor.
Bu son kesinti yerel madencileri zorlayabilir. Bitcoin’e ise bir tehdit oluşturmuyor. Fakat yatırımcılara şunu hatırlatıyor: Gerçek uzun vadeli riskler enerji politikası, jeopolitik gelişmeler ve madencilerin ne kadar hızlı adapte olabildiğiyle ilgili.
