Ham petrol fiyatları şu anda yaklaşık 92 dolar seviyesinde işlem görüyor. Hala çatışma öncesi seviyelerin oldukça üzerinde ancak 8 Mart’ta görülen 119 dolarlık döngü zirvesinden %31 aşağıda. Bu analizde Brent petrol vadeli işlemleri takip ediliyor çünkü Orta Doğu odaklı jeopolitik gelişmelerde uluslararası petrol fiyatını en iyi Brent yansıtıyor.
Savaş kaynaklı yükseliş petrolü 2022’den bu yana en yüksek seviyelerine taşıdı. Şimdi ise dört önemli işaret, bu yükselişin yavaşlamaya başladığına işaret ediyor. Ayrıca İran’ın dün bir dizi ateşkes şartı öne sürdüğü biliniyor. Bu gelişme de savaş risk primini daha da aşağı çekebilir.
Rekor Rezerv Açılımı ve Artan İran İhracatı Arz Panikini Zorluyor
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) bu hafta fiyat istikrarını sağlamak için 400 milyon varillik acil petrol rezervi salımını onayladı. Bu, tarihte ilk kez bu kadar büyük bir rezerv kullanımı olarak öne çıkıyor.
Yaklaşık 440 milyon varil stoka sahip olan Japonya da ithalatının 204 günlük kısmını karşılayan rezervlerini bağımsız olarak kullanmayı değerlendirebilir.
Diğer yandan İran’ın petrol ihracatı savaşın başlangıcından bu yana günlük 100.000 varil artarak 2,1 milyon varil seviyesine ulaştı. Çin ise yüksek miktarlardaki bu arzı emmeye devam ediyor.
Hürmüz Boğazı’nda ulaşım yavaş yavaş normale dönüyor. Şubat sonundan bu yana 13,7 milyon varil boğazdan geçti. Ancak ticari taşımacılığın büyük kısmı halen füze ve drone tehditleri nedeniyle durmuş durumda. Fakat tüm bu arz risklerine rağmen fiyat hareketlerinde farklı bir hikaye öne çıkıyor.
8 saatlik grafikte, bir momentum göstergesi olan Göreceli Güç Endeksi (RSI), düşüş yönlü bir ayrışma gösteriyor. 3-10 Mart arasında petrol fiyatı daha yüksek bir zirve yaparken RSI’ın tepe noktası daha düşük kaldı.
Fiyatlar yükselip momentum zayıfladığında, genellikle trendin tersine döneceği anlamına gelir. Söz konusu ayrışma, grafikte oluşan daha büyük bir düşüş yapısı içinde de tekrar ediyor. Bu konu en sonda detaylandırılıyor.
Petrol Tesliminde Aciliyet Azalıyor
Bu zayıflayan momentum, vadeli işlemler eğrisinde de kendini gösteriyor. Vadeli işlemler eğrisi, farklı teslimat aylarındaki petrol fiyatlarını karşılaştırıyor.
Brent’in yakın vadeli ve ikinci vadeli kontratları (BRN1! eksi BRN2!) arasındaki fark 8 Mart’ta 9,38 dolar ile zirve yaptı. Bu fark pozitif olduğunda, yatırımcılar hemen teslim petrol için gelecek ay teslimine kıyasla daha yüksek bir prim ödüyor. Bu duruma ‘backwardation’ denir ve piyasada arz endişesine işaret eder.
Zirve sonrası bu fark yaklaşık %76 eriyerek 3,09 dolar civarına düştü. Bir miktar aciliyet sürüyor fakat hızlı gerileme, bir an önce varil bulma telaşının hızla azaldığını gösteriyor.
Bu tabloyu destekleyen bir veri de mevcut: Açık olan toplam Brent vadeli kontrat sayısı haber yayına hazırlanırken 771.000’in üzerindeyken 455.000 seviyelerine kadar gerilemiş durumda.
Fiyatlar yükselirken piyasaya katılanların sayısı azalırsa, bu genellikle yükselişin yeni alıcılardan değil eski düşüş pozisyonlarının kapatılmasından kaynaklandığına işaret eder. Böyle durumlarda ralli hızla tükenir.
Ancak opsiyon piyasası, daha temkinli bir tablo çiziyor. Yükseliş yönlü petrol pozisyonlarının, düşüş yönlü pozisyonlara kıyasla prim farkı, son dört yılın en yüksek seviyesine ulaşmış durumda. Bu seviye, 2022’deki Rusya-Ukrayna krizinde görülenin de üzerinde.
Vadeli işlemlerde kararlılık azalırken opsiyonlarda korku fiyatlaması yükseliyor. Bu da bazı trader’ların, genel piyasadaki sakinliğe rağmen Hürmüz’ün tamamen kapanması gibi en kötü senaryolara karşı önlem aldığını gösteriyor.
Dollar’ın Yükseliş Kanalı Şimdilik Petrol Fiyatlarını Destekliyor: Dönüş Riski Var
Vadeli piyasalardaki zayıflama, makro ölçekte dolar tarafındaki gelişmelerle doğrudan bağlantılı.
ABD Dolar Endeksi (DXY), doların başlıca para birimleri karşısındaki gücünü ölçüyor. Endeks, yükselen kanal içinde 99,23 seviyesine yakın. 99,68 dolar direnci ise hem 3 hem de 8 Mart’ta test edilip reddedildi.
Normal şartlarda dolar güçlenince petrol fiyatı baskılanır çünkü ham petrol küresel olarak dolar ile fiyatlanır ve diğer ülkeler için alım maliyetini artırır. Ancak mevcut gibi arz şoklarında bu dinamik tersine döner.
Petrol fiyatları yükselirken ithalat yapan tüm ülkeler dolar talebini artırır ve ödemeleri tamamlamak için ekstra dolar almak zorunda kalır. Böylece hem petrol hem de dolar aynı anda güçlenir.
Petrodolar dalgasıyla birlikte oluşan bu korelasyon, savaş primi devam ettiği sürece sürüyor. Eğer gerilimin düşmesi hız kazanırsa, Donald Trump’ın ima ettiği gibi, hem petrol hem de dolar birlikte düzeltmeye gidebilir.
DXY’nin 100 dolar seviyesinin üzerine çıkması, piyasaların yıl boyunca petrol kaynaklı enflasyonun süreceğini ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) daha az faiz indirimi yapmasını beklediği anlamına gelir. Kısa vadede bu senaryo petrole destek olabilir ancak orta vadede küresel talep üzerinde baskı oluşturur; olay yine başa döner ve rüzgar tersine döner.
Düşüş Yönlü Formasyon Petrol Fiyatı İçin 55 Dolar’ı Hedefliyor
Yavaşlayan momentum, çöküşe geçen backwardation, daralan piyasa katılımı ve destekte olan doların artık risk haline gelmesi, tüm bu unsurlar 8 saatlik grafikte birleşiyor ve burada bir baş-omuz formasyonu şekilleniyor.
Baş 119 dolar seviyesinde duruyor, sağ omuz ise 93 – 95 dolar bandında oluşuyor. Omuzlar arasında dip noktaları birleştiren destek çizgisi yani neckline ise 78 dolar bölgesine denk geliyor.
78 doların net şekilde aşağı kırılması bu formasyonu doğrular. Bu durumda petrol fiyatı önce 73 dolara, ardından 67 dolara inme yolu açılır; tam ölçülü hareketin hedefi ise yaklaşık 55 dolarda. Yani neckline’dan itibaren yüzde %31’lik bir düşüş söz konusu olur.
Öte yandan fiyatın 93 – 95 dolar seviyesinin üzerine kalıcı bir şekilde çıkması, düşüş yönlü yapıyı zayıflatır. 105 doların üzerinde hareket ise formasyonu tamamen geçersiz kılar.
Ancak 119 dolar seviyesinin yeniden test edilmesi ihtimali oldukça düşük görünüyor; zira söz edilen de-eskalasyon sinyalleri ve yukarıda bahsedilen backwardation, momentum ve piyasa katılımındaki zayıflık bu yolu zora sokuyor. İran’ın açıkladığı ateşkes koşulları da yukarı yönü frenliyor.
Bu seviyelere dönüş ancak ABD ile İran arasındaki gerginliğin taşın suyunu sıkacak noktaya gelmesiyle mümkün olur.
78 dolar neckline ve 95 dolar sağ omuz bandı, aralığı net şekilde tanımlıyor. Hangi yönde güçlü bir kırılım gelirse, petrol fiyatında sonraki büyük hareketin rotası da o yöne olacak.
