Pek çok kişi için GENIUS Act’in kabulü, Merkez Bankası Dijital Para Birimi (CBDC) oluşturulmasının önünü kapatıyor. Dijital olmalarına rağmen stablecoin’ler, devlet destekli dijital dolara kıyasla özel sektör ürünü olarak sunuluyor.
Brownstone Institute araştırmacısı ve kripto para sektörüne sıkı eleştiriler yönelten Aaron Day, GENIUS Act’in bu yasağa rağmen devlet gözetimini artırdığını savunuyor.
GENIUS Act kapsamında gözetim endişeleri
GENIUS Act, ABD Merkez Bankası’nı (Federal Reserve) CBDC’yi doğrudan veya üçüncü taraf aracılığıyla bireylere sunmasını açıkça yasaklıyor. Yasanın temel amacı, devlet destekli dijital dolar girişimlerine kesintisiz şekilde engel olmak.
2025 Temmuz’unda yasalaşan bu düzenleme, eski Başkan Trump’ın CBDC karşıtı kampanya vaatleriyle de örtüşüyor. Trump CBDC’yi bir tür “tiranlık” olarak tanımlamıştı.
Day’e göre stablecoin’ler ve CBDC’ler aslında temelde aynı şey. Aradaki tek fark: Stablecoin’ler özel sektör tarafından çıkarılırken, CBDC’ler merkez bankası tarafından piyasaya sürülüyor. Yine de devletin dahil olduğu her senaryoda, gözetim düzeyi değişmiyor.
BeInCrypto’ya konuşan Day şunları söyledi: ‘Federal Reserve tarafından çıkarılması aslında insanların endişe ettiği konu değil. Federal Reserve, bankalardan oluşan özel bir organizasyon. Stablecoin’i ister JP Morgan Chase adına Jamie Dimon çıkarsın ister Federal Reserve çıkarsın, temelde değişen bir şey yok’ dedi.
Day’e göre esas olarak gizliliğine önem veren kişiler için asıl tehdit, devletin parayı programlayabilmesi, takip edebilmesi ve sansürleyebilmesi.
Bu bakış açısı Day’in GENIUS Act’i adeta bir ‘arka kapıdan CBDC’ olarak tanımlamasına yol açıyor. Day, stablecoin’lerin hızla büyüdüğüne dikkat çekerek konunun aciliyetini vurguluyor.
Day, geçen yıl ‘stablecoin’lerle toplam 33 trilyon dolar işlem yapıldı. Bu rakam, Visa üzerinden geçen hacmin küresel anlamda önüne geçti’ dedi ve ekledi: ‘Yapılan şey, stablecoin’leri alıp Kongre’nin gözetimi ve kontrolü altına almak oldu’ diye belirtti.
Ona göre, bu gözetim seviyesi zaten GENIUS Act’ten önce de vardı. Yeni yasa, mevcut düzene yalnızca farklı bir boyut kazandırıyor.
Hükümetin Gözetim Araçları Zaten Kullanımda
Day, aslında doların çoğunun zaten dijital olduğuna dikkat çekiyor.
Örnek vermesi istendiğinde ise Bank Secrecy Act’i (BSA) gösteriyor. 1970’te hayata geçen bu yasa; finansal kurumların, kara para aklama, terör finansmanı ve diğer yasa dışı işlemleri tespit edip engellemesi için kamu kurumlarına yardımcı olmasını zorunlu kılıyor.
Day’e göre BSA, devlet kurumlarına bazı bağlamlarda gereğinden fazla yetki veriyor.
Day, ‘Şüpheli işlem bildirimleri diye bir şey var. Bankanız üzerinden 10.000 doların üzerinde finansal bir işlem yaptığınızda otomatik olarak bir rapor hazırlanıyor ve Hazine Bakanlığı’na gönderiliyor. Yani sistem içinde takip zaten var’ dedi.
Bu araçlar çoğunlukla kamu yararı için kullandırılsa da devlet kurumları bunları ayrı bir izne gerek duymadan devreye alabiliyor.
Day, özellikle bir örneğe işaret etti. Mart 2025’te ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Mali Suçları Araştırma Ağı (FinCEN), ABD’nin güneybatı sınır bölgesinde kara para aklama ile mücadele için coğrafi hedefleme kararı aldı.
Bu karara göre, FinCEN’in belirlediği 30 posta kodunda faaliyet gösteren para transferi şirketlerinin, 200 dolar üzerindeki işlemleri bildirmesi zorunlu kılındı.
Day şu çarpıcı uyarıda bulundu: ‘Ne anlama geldiğini iyi kavrayın. Hazine Bakanlığı, Kongre olmadan, yeni bir yasa olmadan yalnızca bir yazı göndererek bankalara işlemleri otomatik raporlamaya başlama limitini değiştirtme yetkisine sahip’ diye belirtti.
Bu örneklerin ışığında Day, gözetim framework’lerinin zaten mevcut olduğunu savunuyor. GENIUS Act sadece Kongre’ye stablecoin’ler üzerinde denetim yetkisi veriyor ve bu da dijital paralarda CBDC’lerle benzer yeni bir kontrol alanı yaratabilir.
