Hürmüz Boğazı’nın kapanması, son yıllarda küresel gaz piyasasına en büyük şoklardan birini yaşatıyor. Avrupa ve Asya’da gaz fiyatları %70’ten fazla yükseldi. Analist’lar bu artışın henüz başlangıç olabileceğini belirtiyor.
BeInCrypto editör ekibinin görüş aldığı uzmanlar, yüksek gaz fiyatlarının 2026 yılı boyunca kalıcı olabileceği uyarısında bulunuyor. Bu durum, Avrupa sanayisi için yeni bir sanayisizleşme dalgasının önünü açabilir.
Katar Köşeye Sıkıştı
Krizden en olumsuz etkilenen ülke Katar oldu. Rusya Federasyonu Hükümeti’ne bağlı Maliye Üniversitesi uzmanı ve Ulusal Enerji Güvenliği Fonu kıdemli analist’i Igor Yushkov, sorunun boyutlarını şöyle anlatıyor:
‘Katar, gazı koyacak yer olmadığı için üretimi tamamen durdurdu. Yer altı depolama tesisi yok. Sıvı halde depolamanın da anlamı yok: -162°C sıcaklığı sürekli korumanız ve bunun için enerji harcamanız gerekiyor. Mantıklı bir seçenek değil.’ dedi.
Sonuçlar sadece gazla sınırlı değil. Üretimle birlikte gaz kondensatı, helyum, propan, bütan ve etan üretimi de durmuş durumda.
Yushkov’a göre helyum fiyatı şimdiden ikiye katlandı. Katar, dünyada bu nadir gazın en büyük ikinci üreticisi konumunda. Gaz-kimya sektörünün tamamı, gübre üretimi dahil olmak üzere durmuş vaziyette.
Bölgedeki petrol üreticileri ise petrolü depolayabildikleri için boğaz tekrar açıldığında ihracata hızlıca başlayabilecekler. Fakat Katar için gaz kapasitesinin toparlanması uzun sürebilir:
‘Hasar görmeyen tesislerin tam kapasiteye ulaşması en az iki hafta sürecek. Zarar gören tesislerde ise onarım birkaç ayı bulabilir.’ diye belirtti.
Avrupa’nın Sorunları
Katar LNG’sinin yaklaşık %80’i geleneksel olarak Asya piyasalarına gönderiliyordu. Ancak Yushkov’a göre Asya ve Avrupa gaz piyasaları birbiriyle bağlantılı olduğu için fiyatlar genel olarak yükseldi.
Mevsimsel etki durumu daha da zorlaştırıyor:
‘Şu an ısıtma sezonunun sonuna geldik. Yer altı gaz depolama seviyeleri zaten çok düşük — yeni gaz alımı şart. Şu anda fiyatlar yüksek. Ülkeler, fiyatların düşmesini veya Hürmüz Boğazı’nın tekrar açılmasını bekleyerek alımları geciktirdikçe, sonradan günlük olarak daha fazla almak ve depolamak zorunda kalacaklar.’ dedi.
Bu tablo, yüksek gaz fiyatlarının 2026 yılı boyunca sürebileceği riskini doğuruyor. BCS World of Investments Rus hisse senetleri analiz merkezi başkanı Kirill Bakhtin de uzun vadede yüksek fiyatlara vurgu yapıyor:
‘Çatışma birkaç ay daha sürerse, gaz fiyatı tahminlerinde sadece 2026 için değil 2027 için de yukarı yönlü potansiyel oluşur. Çünkü tüketici yer altı depolarındaki doluluk oranları şu an çok düşük.’ diye belirtti.
Yushkov’a göre, Avrupa için sanayi boyutunda etkiler sistemsel olacak gibi görünüyor:
‘Yüksek fiyatlar; elektrik, ısıtma ve gazdan üretilen her şeyin pahalılaşması anlamına geliyor. En önemlisi, Avrupa’da pahalı gazla üretilen ürünlerin maliyeti global pazarda rekabetçi olmayacak. Avrupa yeni bir sanayisizleşme turuyla karşı karşıya kalabilir.’ dedi.
Rusya’nın Kozu
Gaz piyasasındaki gerginlik artarken Rusya Devlet Başkanı, Rus LNG’sinin Avrupa pazarından çekilmesinin gündeme alınmasını önerdi. Yushkov bu açıklamayı stratejik açıdan çok yerinde buluyor:
‘Avrupa gaz piyasasında gerginlik zaten zirvede. Başkan, LNG tedarikimizi zamanından önce sonlandırabiliriz diyerek Avrupalılara gözdağı verdiğinde piyasalarda ciddi bir sarsıntı olur — çünkü biz LNG’de ikinci büyük tedarikçiyiz.’ dedi.
Avrupa, Rus LNG ithalatı yasağının başlayacağı 1 ocak 2027’ye kadar depolarını tamamen doldurmayı planlıyordu. Ancak bu plan, henüz ısıtma sezonuna hazırlık aşamasında bile tehlikeye girmiş durumda.
Boru hattı gazının aksine LNG’yi başka pazarlara yönlendirmek kolay. Yushkov şöyle açıklıyor:
‘LNG yazın Hindistan’a, Kuzey Deniz Rotası üzerinden Çin’e gönderilebilir. Boru hattı yönünü değiştirmek mümkün değil: Avrupa’ya gaz sevkiyatı durduğunda üretimi de kısmak zorunda kaldık — bu da bütçe için kötü bir senaryo. LNG’de bu açıdan daha esneğiz.’ dedi.
Analist, Avrupa pazarından tamamen çıkış için henüz nihai bir karar alınmadığını söylüyor.
Yatırımcılar İçin Anlamı Ne?
Tüm bu gelişmeler ışığında Kirill Bakhtin, Rus gaz şirketleri arasındaki güç dengelerine dikkat çekiyor:
‘Orta vadede Arctic LNG 2’den tedarik kapasitesinin gelişmesi sayesinde NOVATEK hisseleri, 2027 sonunda AB pazarını kaybedebilecek Gazprom hisselerine göre daha cazip görünüyor.’ dedi.
Yine de bir yıllık vadede, analist temkinli yaklaşıyor: BCS World of Investments’ın ana senaryosunda NOVATEK hisselerine dair beklenti halen nötr.
