Trader’lar 7/24 Piyasalara Nasıl Uyum Sağlıyor: Phemex CEO’su Federico Variola ile Röportaj

Kripto para piyasaları büyürken birçok trader artık pratik bir soru ile karşı karşıya: Sürekli açık olan, kapanmayan bir piyasada zihinsel olarak her an ekran başında olmadan aktif şekilde nasıl trade yapılır? Artık cevabın daha iyi tahmin ya da hızlı tepki vermek olmadığı görülüyor: Strateji trading ile trade, anlık kararlar yerine önceden belirlenmiş kurallarla yürütülüyor. Birçok platformda bu dönüşüm, stratejileri otomatikleştiren trading bot’lar üzerinden yaşanıyor.

Son dönemde BeInCrypto ile yaptığı sohbette Federico Variola, Phemex’in CEO’su olarak bu değişimin trader’ların işlem yaklaşımını nasıl etkilediğini ve strateji odaklı araçların –özellikle trading bot’ların– neden sürekli açık kripto para piyasalarına yapı kazandırması için giderek daha fazla kullanıldığını anlatıyor.

BeInCrypto: Kripto para piyasaları asla kapanmıyor. Trader’lar hangi yapısal gerçeği gözden kaçırıyor, bu gerçek zamanla davranışlarını nasıl şekillendiriyor?

Federico Variola: Birçok trader’ın hafife aldığı nokta, yirmi dört saat açık bir piyasanın insan psikolojisi için ne kadar acımasız olduğu. Kripto’da açılış veya kapanış yok, sıfırlama yok. İnsanlar ise yoruluyor, dikkati dağılıyor ve duygusal bağ kuruyor; işte bu fark büyük önem taşıyor.

Çoğu trader ise bu duruma daha çok çaba göstererek cevap veriyor: daha uzun izleyerek, daha hızlı tepki vererek ya da disiplini sadece emek sanarak. Fakat zaman geçtikçe bu çözümler dağılmaya başlıyor: Yorgunluk hissi artarken, duygular devreye giriyor ve trading tamamen refleksle ilerliyor. Bu sadece deneyimle ilgili değil, tamamen yapısal bir sorun. İnsanlar, asla durmayan bir piyasayı elle yönetmeye çalışıyor.

Bu yüzden karar mekanizması ile işlemi birbirinden ayırmak çok önemli. Sadece bir kez kural belirliyorsunuz ve uygulama sürekli o kurallara göre yürüyor, her dakika kusursuz karar vermeye çalışmıyorsunuz. Trading bot’lar gibi yapılandırılmış araçların arkasındaki mantık da işte bu: Duygusal etkileri en aza indirmek.

Bu dönüşümü kabul eden trader’lar artık her harekete yetişmeye çalışmak yerine sürece ve tekrar edilebilirliğe odaklanıyor. İşte bu yaklaşım, tükenmeden piyasada kalmayı mümkün kılıyor.

BeInCrypto: Kriptoda manuel trading’in sınırlarının kişisel yetenekten çok yapısal olduğunu sizce hangi noktada anladınız?

Federico Variola: Kullanıcıların gerçek davranışlarını uzun süre izleyince belli kalıplar öne çıkıyor. Deneyim seviyesinden bağımsız olarak aynı sorunlar tekrar ortaya çıkıyor: Yeni başlayanlar zorlanıyor, tecrübeli trader’lar tükeniyor; elbette belirtiler değişiyor ancak sonuçlar çoğunlukla benzer oluyor.

Kullanıcı odaklı bakınca bu oldukça güçlü bir sinyal. Riskleri ve mekanikleri bilen birçok kullanıcı aynı zorlukları yaşıyorsa sorun yetenekte değil, yapıda demektir.

Defalarca gördüğümüz şey şu: Trader’lar fikir eksikliğinden değil, stres altında uygulamanın aksamasından dolayı başarısız oluyor. Ne yapmaları gerektiğini biliyorlar ama hep aynı şekilde yapamıyorlar. Amaç ile uygulama arasındaki bu boşluk yüzünden hayal kırıklığı baş gösteriyor.

Bu yüzden uzun vadede tutarlılık sağlayan araçlara odaklanıyoruz. Sürdürülebilir katılım, trader’ın yolculuğunda tüm aşamaları desteklemek –manuel trading’den uzaklaşıp işlemlerde ölçeklenebilir yapı kurmaya kadar– anlamına geliyor. Strateji trading’in özü, insanların en çok zorlandığı yerlere yapı kazandırmak ve kullanıcıların içine büyüyeceği framework’ler sunmaktır.

BeInCrypto: Kripto trading hâlâ büyük oranda tahmin ve zamana bağlı. Trader’lar piyasa tahmini ile strateji uygulamasını nerede karıştırıyor, bu karışıklığın uzun vadede etkisi ne oluyor?

Federico Variola: Çoğu trader bir fikre sahip olmayı strateji sahibi olmak sanıyor. Sıradaki hareketi doğru tahmin etmeleri halinde gerisinin kolayca geleceğini düşünüyorlar. Gerçekte ise işler pek öyle olmuyor.

Sorunun kökü piyasa onlara karşı hareket ettiğinde ortaya çıkıyor. Durdur emirleri değiştiriliyor, pozisyonlar aniden ekleniyor ya da ilk plan tamamen rafa kalkıyor. Bu ise genellikle yapısal bir eksiklikten kaynaklanıyor.

Strateji ise bir fikre göre sonrasında neler yapılacağını belirler. Bot tabanlı stratejilerde o yapı zaten yerleşiktir. Grid bot yön tahmini yapmaz; fiyat hareketine göre kural setini uygular. DCA ya da Martingale bot’lar da giriş ve pozisyon oluşturma işlemlerini aynı şekilde yönetir. Yani burada strateji bir fikir değil, baştan sona uygulanan bir sistemdir.

Tahmine dayalı hareket eden trader’larda sıklıkla duygusal savrulma gözleniyor. Stratejiye dayalı uygulamada ise sonucu değerlendirmek daha kolay: Sistemi değerlendirirsiniz, duyguların işinize engel olup olmadığını düşünmezsiniz.

Bu nedenle kullanıcı odaklı bakınca bot sunan kripto para borsası’lar önemli rol oynuyor. Bot’lar düşünmenin yerine geçmiyor fakat piyasaların hızlandığı anda trader’ın plana sadık kalmasına yardımcı oluyor.

BeInCrypto: Trader’lar gelişim sürecinde, yapılandırılmış araçlar –bot’lar gibi– hangi sorunları çözüyor, hangi durumlarda ise hâlâ bireysel akıl devreye girmeli?

Bot’lar özellikle trader yolculuğunun başında tutarlılığı sağlama konusunda büyük fayda sunuyor. Yeni başlayan birçok trader, uygulama kısmında zorlanıyor. Copy trading çoğu için stratejiye ilk adımı oluşturuyor; her kararı kendisi vermeden işleme katılıp disiplinli uygulamanın nasıl işlediğini deneyimliyorlar.

Deneyim arttıkça grid bot gibi araçlar önem kazanıyor. Grid strateji, yön tahmini yerine belli bir aralık içinde otomatik alış-satış yaparak çalışıyor; bu da yatay piyasada oldukça değerli bir yol. Phemex’te trader’lar, grid bot’ları spot ve vadeli işlemler piyasalarında kullanarak her fiyat hareketine tepki vermek yerine kesintisiz çalışan kurallara güveniyor.

DCA ya da Martingale bot’lar gibi stratejiler ise daha gelişmiş pozisyon yönetimini yapılandırıyor. Tüm bunlarda ortak fayda şu: Piyasa dalgalı da olsa işlem disiplininiz bozulmuyor.

Eğitim ve kolay kurulum ise işin can alıcı kısmı. Kendimizi farklı seviyedeki trader’ların yerine koyarak, bu stratejileri anlaşılır şekilde anlatan rehberler ve makaleler oluşturduk. Kurulumu kolaylaştırmak için de tek tıkla bot oluşturma veya yapay zekâ parametreleri gibi çözümler sunduk; böylece kontrol kullanıcıda kalırken giriş engeli düşüyor.

BeInCrypto: Strateji trading’de, bot’ları ileri düzey bir araç değil, ilk durak olarak konumlandırıyorsunuz. Hangi yerleşik trading alışkanlıklarını sorguluyorsunuz?

Federico Variola: ‘Bu bakış, trader’ın yapısal bir düzene geçmeden önce mutlaka kaos içinde kaybolması gerektiği inancını sorguluyor. “Uzun süre manuel trade yapmalı, hatalarla tecrübe kazanıp içgörü oluşturmalı, sonra ancak sistematik araçlara geçilmeli” denir genellikle. Ama gördüğümüz kadarıyla bu yaklaşım çoğu zaman daha çok zarar veriyor’ dedi.

İşin en başında trader’lar piyasanın zor yanlarını –volatiliteyi, belirsizliği ve kendi duygusal tepkilerini– aynı anda yaşar. Yapı olmadan genellikle aşırı sık işlem yapılır, gürültüye tepki verilir ya da yön çok hızlı değiştirilir. Bu alışkanlıklar erken oluşur, sonra onları değiştirmek deyim yerindeyse deveye hendek atlatmaktan zordur.

Bot’ları başlangıç noktası olarak değerlendirmek ise tabloyu tersine çeviriyor. Daha ilk andan itibaren, disiplinli uygulamanın neye benzediğini görebilirsiniz. İster bir stratejiyi ‘copy trading’le takip edin, ister temel grid ya da basit bir DCA kurun: Anahtar nokta, uygulamanın anlık dürtülerle değil kurallarla ilerlemesi.

Phemex olarak strateji araçlarını buna göre tasarlamaya çalıştık. Bazı kullanıcılar strateji doğasını kavramak için önce copy trading’le başlıyor. Bazısı ise doğrudan bot’a hazır parametrelerle geçiyor. Daha deneyimli trader’lar ise bot’u kişiselleştirip ek özellikler katabiliyor. Asıl önemli olan yapı henüz yolun başında geliyor, karmaşıklık ise kullanıcı geliştikçe ekleniyor.

Böyle yaptığınızda, insanlar stratejiye dayalı trading’in yalnızca uzmanlara özel bir alan olmadığını düşünüyor. Bu yaklaşım, kripto piyasasını öğrenme süreçlerinin doğal bir parçası haline geliyor. Zamanla da bu yöntem, trader’ların daha sakin ve istikrarlı hareket etmelerini sağlıyor.

BeInCrypto: Phemex’in Trading Bot Carnival etkinliği, stratejiye dayalı trading’e girişte pratik bir yol olarak trading bot’larının kullanımına odaklanıyor. Bu kampanyayı başlatırken öncelikli olarak hangi trader alışkanlıklarını veya acı noktalarını iyileştirmeyi hedeflediniz?

Federico Variola: ‘Kullanıcı tarafında bu durum çoğunlukla gelişmeden çok yorgunluğa neden oluyor. İnsanlar daha sık işlem yapıyor fakat nedenini tam anlamıyla bilmiyor. Zaman ve enerji harcıyorlar ama özgüvenleri ya da istikrarları aynı oranda artmıyor. Sonuçta, bu da uzun vadede ciddi bir hayal kırıklığı yaratıyor. Phemex’te, oldukça farklı kullanıcı gruplarında bunu net olarak görebiliyoruz. Bazı yeni kullanıcılar vadeli işlemler piyasasında bocalıyor. Deneyimli olanlar ise kendilerini sürekli pozisyonlarını güncellerken ve yönetirken buluyor, ama net bir framework olmadan.’

Kullanıcı odaklı bir kripto para borsası olarak trader’lara piyasada daha bilinçli hareket etmelerini sağlayacak uygun araçları sunma sorumluluğumuz olduğunu düşünüyoruz.

Stratejiye dayalı trading, her iki kullanıcı grubuna da süreci yavaşlatıp, kurallarını belirleyip, sürekli karar verme stresinden uzaklaşabilmeleri için bir yol sunuyor.

Aslında burada önemli olan insanlara ne yapacaklarını dikte etmek değil. Tam tersine, onlara piyasanın sürekli tepki vermelerini beklediği anlarda açığa çıkacak sürdürülebilir bir trading tarzı kazandırmak istiyoruz,’ dedi.

BeInCrypto: Vadeli işlemler genellikle yüksek trader kaybı ile anılır. Sizin bakış açınızla, yapılandırılmış uygulama trader’ların çoklu piyasa döngüleri boyunca piyasada kalmasını nasıl sağlıyor?

Federico Variola: ‘Vadeli işlemlerdeki kayıpların büyük kısmı, her hareketi yakalamaya çalışmaktan kaynaklanıyor. Piyasalar hızlı hareket ediyor ve sürekli yön tahmin etmeye çalışmak, trader’ların aşırı işlem açmasına ve yorulmasına neden oluyor.’

Yapılandırılmış uygulama ise alternatif bir yol sunuyor. Grid trading örneğinde olduğu gibi, sürekli tahmin yapmanın yerine tanımlı bir fiyat aralığı ve önceden belirlenmiş alım-satım seviyeleri sayesinde, trader’lar yön kovalamak yerine otomatik olarak daha küçük hareketlerden faydalanabiliyor. Vadeli işlemlerde ise bu yöntem nötr, yükseliş yönlü ya da düşüş yönlü pozisyonlara uyarlanabiliyor ve temel kurallar hep aynı kalıyor.

Bu yapı, özellikle dalgalı piyasa dönemlerinde trader’ların piyasada kalmaya devam etmesini kolaylaştırıyor. Her ufak harekete tepki vermek yerine, kendi planlarını uyguluyorlar. Phemex’te görüyoruz ki, net bir uygulama framework’üne sahip olan trader’ların piyasada kalış süreleri artıyor, çünkü sürekli yargıya dayalı hareket etmek zorunda kalmıyorlar,’ diye belirtti.

Phemex şu anda trading bot’larının yaygınlaşmasını teşvik etmek amacıyla Trading Bot Carnival etkinliğini düzenliyor ve toplam ödül havuzu 260.000 USDT’ye kadar çıkabiliyor. Yeni kullanıcılar ise katılım sağlayarak 100 USDT’ye kadar ödül kazanabiliyor. Tüm kampanya detaylarına buradan ulaşabilirsiniz.