Avrupa Merkez Bankası (ECB) dijital euro’nun bankalar için bir tehdit olmadığını, aksine büyük teknoloji ödeme şirketlerine ve stablecoin’lere karşı stratejik bir can simidi olduğunu savunuyor.
Yönetim Kurulu Üyesi Piero Cipollone ile Denetim Kurulu Başkan Yardımcısı Frank Elderson, bu konuda ortak bir blog yazısı yayımladı. Dijital euro’yu Avrupa’daki bankaların acilen ihtiyaç duyduğu rekabetçi bir araç olarak tanımladılar.
Avrupa Bankaları Güç Kaybediyor
İki ECB yetkilisi, Avrupa bankacılık sektörünün yabancı ödeme altyapısına adeta bağımlı hale geldiğine dikkat çekti.
Blog yazısına göre, şu anda Euro Bölgesi’ndeki kart işlemlerinin üçte ikisini Avrupa dışındaki kart sistemleri gerçekleştiriyor.
Bazı ülkelerde bu bağımlılık daha da derin. Euro Bölgesi’ndeki 21 ülkeden 13’ü mağaza içi ödemelerde tamamen uluslararası kart sistemlerine veya mobil çözümlere bel bağlıyor. Yarıdan fazlasında ise e-ticarette yaygın şekilde kabul gören yerel bir ödeme çözümü yok.
Öte yandan ECB’nin mart ayında yayımladığı bir çalışma raporunda stablecoin’lerin yaygınlaşmasının Avrupa bankalarındaki bireysel mevduatları tamamen kurutabileceği uyarısı yapıldı.
ECB verilerine göre stablecoin ilgisinin artması, bankalardaki bireysel mevduatlarda azalma ve KOBİ’lere verilen banka kredilerinde düşüşle zaten kendini hissettiriyor.
Cipollone ve Elderson’a göre bankalar şu anda üçlü bir kayıp yaşıyor:
- Uluslararası kart sistemleriyle birlikte ücret gelirlerinden oluyorlar.
- Büyük teknoloji mobil ödeme çözümlerinde hem ücret gelirini hem verilerini kaybediyorlar.
- Stablecoin’lerle ise ücret, veri ve sabit bireysel mevduatları kaybetme riskiyle karşı karşıyalar.
Dijital Euro Banka’ların Rekabet Gücünü Nasıl Artırır?
ECB, dijital euro’nun dağıtım modelinde bankaları merkeze koyacak şekilde tasarladı. Bankalar hem dijital euro hesaplarını yönetecek hem de müşteri ilişkileri ile kredi değerliliği verilerini elinde tutacak.
Gelir tarafında ise Euro Sistemi, sistem ücretlerini ve işlem ücretlerini tamamen kaldırmayı planlıyor. Bankalar sundukları hizmetler karşılığında, Avrupa Komisyonu’nun dijital euro düzenleme taslağında yer verdiği bir model üzerinden ödeme alacak.
Blog yazısında co-badging (çift markalı kart) avantajına da dikkat çekildi. Avrupa’daki banka kartları dijital euro’ya entegre edilerek tüm Avrupa genelinde kabul edilebilecek. Böylelikle sınır ötesi ödemelerde de yabancı kart ağlarına bağımlılık sona erecek.
ECB, bankaların toplam yatırım maliyetini 4 milyar avro ile 5,8 milyar avro arasında hesaplıyor. Bu da yılda yaklaşık 1 milyar avro ile 1,44 milyar avro arasında bir harcamaya denk geliyor ve süreç dört yıla yayılacak.
Bu rakam, dış kaynaklı bazı çalışmaların öngördüğü maliyetlerin beşte biri düzeyinde ve büyük bankaların yıllık IT yenileme bütçesinin yaklaşık %3,4’üne denk geliyor.
2027 İçin Pilot Proje Planı
Euro Sistemi, dijital euro altyapısını gerçek dünyada test etmek için 2027’de bir pilot uygulama başlatmayı planlıyor.
Avrupa Birliği yasa yapıcıları düzenlemeyi 2026 yılı içinde onaylarsa ilk işlemler 2027 yazında başlayabilir. Tüm sistemin ilk ihraç için 2029 yılına hazır hale gelmesi bekleniyor.
ECB’nin açıklamasına göre; katılımcı bankalar entegrasyon yaklaşımları ve maliyet yönetimi dahil olmak üzere uygulama seçeneklerinin şekillendirilmesinde söz sahibi olacak.
Blog yazısında finansal istikrar konusundaki endişelere de değinildi. ECB’nin banka verilerine dayanan analizine göre, dijital euro finansal istikrarı tehlikeye atmayacak.
Bireyler için bakiye limiti, şirketler için ise dijital euro tutulmasının yasaklanması ve dijital euro bakiyelerine faiz ödenmemesi gibi önlemlerle ani mevduat çıkışlarının önüne geçileceği vurgulandı.
Avrupa bankalarının dijital euro’yu bir fırsat olarak mı kucaklayacağı yoksa ek bir yük olarak mı göreceği artık büyük ölçüde AB Parlamentosu’nun düzenlemeyi ne kadar hızlı tamamlayacağına bağlı olacak.
